Công Phượng, Messi Việt và số phận của những Messi ‘phẩy’

 (Thethaovanhoa.vn) - Nỗi ám ảnh của biệt danh "Messi Việt Nam" sẽ ngăn cản Công Phượng trở thành cầu thủ lớn.


 Khi U23 Jordan vẫn còn đang loay hoay tìm cách phá vỡ hàng thủ của U23 Việt Nam, thì pha phản công đầu tiên đã mở ra một cơ hội cho Công Phượng.

Ở tình huống ba đánh ba, Văn Toàn di chuyển chếch bên cánh trái, không bị ai kèm, bắt đầu hút số hậu vệ ít ỏi của đối thủ nghiêng sang đó. Nhưng, Công Phượng không thực hiện cú chọc khe. Cầu thủ quê Nghệ An ngoặt bóng bằng cái má ngoài chân phải để bẻ lưng đối thủ. Và mất bóng.

Ở trận đấu ấy, Công Phượng là người được tiếp bóng nhiều nhất trong số những cầu thủ đứng trên hàng công (gồm có cả Văn Toàn, Thanh Bình). Mỗi tình huống Phượng nhận bóng là một nỗ lực qua người. Nhưng hầu hết đều thất bại. Nếu vượt qua được một người thì đến người thứ hai là mất bóng.

Thông thường, để tác động tới cách chơi của một cầu thủ, có lối chơi – chiến thuật của HLV, có yếu tố đồng đội của anh ta là ai, rồi đặc điểm của đối thủ, rồi cuối cùng mới tới những phẩm chất – thói quen của cầu thủ đó.

Công Phượng nỗ lực để khẳng định bản thân, thoát khỏi cái bóng của danh xưng "Messi Việt Nam". Ảnh: Anh Đức

 

Vậy, có phải là vì lối chơi của HLV Miura xây dựng cho U23 Việt Nam? Chỉ một phần rất nhỏ thôi. HLV Miura ở tuyển vốn không ưu ái những cầu thủ chơi lắt nhắt. Ông là người thích lối chơi trực diện, đơn giản.

Ở HAGL, Công Phượng cũng chơi theo cách cứ có bóng thì điều đầu tiên anh làm là tìm cách qua người, tự giải quyết tình huống, và chuyền bóng chỉ là sự lựa chọn cuối cùng.

Vậy, có phải là vì ở đội tuyển, Công Phượng không có những đối tác để chuyền bóng? Hay anh không tin ở những người chơi xung quanh mình, rằng họ sẽ đánh mất quyền kiểm soát bóng một cách dễ dàng?

Pha bóng nói trên thì người chờ bóng là Văn Toàn, một đồng đội của Công Phượng ở HAGL. Họ đá cùng nhau qua 2 trong số 3 trận đấu ở VCK U23 châu Á.

Thanh Bình đá cắm cũng không phải là một cầu thủ quá dở, không phải một dạng vô hại. Bình thực tế còn là người đá cắm, song hành với Phượng đá lùi cả ở vòng loại của U23 Việt Nam ở Malaysia. 

Thế còn đối thủ của Công Phượng và U23 Việt Nam? Các cầu thủ Jordan vượt trội so với tất cả các cầu thủ của U23 Việt Nam về kỹ thuật, thể hình thể lực. Những người như thế không phải là dễ dàng để đánh bại họ bằng cách qua người. Tới các cầu thủ U23 Australia, họ không xuất sắc như Jordan, có những cá nhân xoay xở chậm, nhưng có tính tổ chức và ở đẳng cấp cao hơn thì rê dắt vẫn không phải là sự lựa chọn tối ưu nhất.

Cả một chặng đường ở V-League nhìn từ góc độ này cũng là bài học. Đột phá hiếm khi mang lại kết quả cho HAGL và việc Công Phượng cùng các đồng đội của anh vất vả trụ hạng là nguyên nhân của sự bế tắc trong lối chơi.

Những cái kết buồn của “Messi phẩy”
Những màn trình diễn đầu tiên giúp Công Phượng làm nên tên tuổi của mình là ở các giải giao hữu. Những pha đột phá để một bộ phận truyền thông gọi cầu thủ này là Messi của Việt Nam cũng diễn ra ở đó, khi Công Phượng solo ghi bàn vào lưới U19 Australia.

Lần gần đây nhất Công Phượng cầm bóng, đột phá rồi ghi bàn cũng lại là ở một giải giao hữu, U21 quốc tế báo Thanh Niên. Người ta đã thốt lên rằng đó là pha ghi bàn giống như của Messi. Nhưng thực tế, các cầu thủ trẻ đến từ Hàn Quốc (không phải những cầu thủ trẻ giỏi nhất của Hàn Quốc) đã chỉ chạy giật lùi và không áp sát, thả rông tiền đạo của U21 HAGL chạy rồi sút, ghi bàn.

Nó khá giống với bàn thắng Công Phượng đã ghi ngày khai mạc V-League 2015 vào lưới Khánh Hoà, khi đối phương đá rất cởi mở, để các cầu thủ HAGL thoải mái chơi bóng và ghi tới 4 bàn.

Công Phượng cùng bác sỹ Nguyễn Trọng Thủy, Phó phòng các đội tuyển quốc gia Đoàn Anh Tuấn đã từ Qatar về đến sân bay Tân Sơn Nhất vào trưa nay. Ngay sau đó, tiền đạo này đã được đưa đến bệnh viện Y dược TP.HCM để tái khám.

Trong thế giới bóng đá hiện tại và có thể là cả sau này trong nhiều năm, sự so sánh với Messi giống như sự tôn vinh. Nó trở thành cái đích của nhiều cầu thủ vươn tới. Không chỉ ở những nền bóng đá nhược tiểu, với những cầu thủ chỉ có chút khéo léo, hoặc thuận chân trái, lại không quá to cao, mà ngay cả ở những nền bóng đá phát triển.

Tờ Mirror của Vương quốc Anh mới đây có một thống kê gồm 19 cầu thủ từng được coi là Messi mới. Nào là Messi của vùng Đông Bắc Osvaldo, Messi đen của Brazil là Mazinho, Messi của Hy Lạp Fetfatzidis, Messi của Italy Lorenzo Insigne, Messi của Ai Cập Walid Soliman…

Họ là những tài năng trẻ có những nét hao hao hoặc là về ngoại hình, thuận chân trái, nhưng đa phần đều khéo léo, rê dắt tài tình. Nhưng cả 19 trường hợp ấy đều bị đánh giá là thất bại trong việc phát triển sự nghiệp hoặc chìm vào quên lãng.

Và chính ở CLB Barca, nơi có Messi thực thụ đang chơi bóng ở đó, cũng có những người muốn bắt chước phong cách của Messi và hậu quả là họ bị chuyển nhượng hoặc đem cho mượn.
Alen Halihovic, tài năng trẻ 19 tuổi người Croatia sau khi được Barca mua về hồi đầu năm 2014, nay đang chơi bóng ở CLB Sporting Gijon theo dạng cho mượn. Anh được gọi là Messi của Croatia và cũng có phong cách biểu diễn như thế.

Gerard Deulofeu, cầu thủ người Tây Ban Nha, cũng lớn lên từ Học viện của Bara, lò La Masia và từng được ví như một Messi mới. Deulofeu ở giai đoạn đó có nhiều pha đi bóng lắt léo, đột phá và được tìm kiếm khá nhiều trên youtube. Nhưng nay thì Deulofeu đang cố gắng rê dắt và tạt bóng cho Lukaku ghi bàn cho Everton – chỉ là một đội hạng khá ở giải Ngoại hạng Anh.

Munir, một tài năng khác cũng có sự ám ảnh là Messi “phẩy”, vì giỏi giang hơn đôi chút nên được ở lại Barca. Nhưng cách chơi lắt nhắt làm Munir trở nên cùn đi, và hoạ hoằn mới được vào thay người hay chỉ chơi ở Copa Del Rey.

Sau VCK U23 châu Á, Công Phượng phải lùi ngày sang CLB Mito Hollyhock vì chấn thương. Ảnh: Thanh Hà

Thế nào là một lối chơi hợp lý?
Ở trận đấu với U23 UAE, khi Công Phượng chuyền bóng cho Tuấn Anh thì U23 Việt Nam có một pha phối hợp ở trước vòng cấm, và Tuấn Anh có cơ hội dù không rõ ràng vẫn ghi được bàn.
Và trước đó, pha chơi bóng một chạm của Công Phượng đã giúp Đức Huy có cú căng ngang chạm tay mang về quả 11m, rồi chính Phượng sút thành công.

Cũng trong trận đấu ấy, Công Phượng chỉ thực hiện những lần đột phá cá nhân hợp lý hơn hẳn. Như lần thoát xuống sát đường biên ngang, bất ngờ ngoặt bóng loại hậu vệ đối phương rồi chuyền chéo trở ra, tạo nên pha bóng cực kỳ nguy hiểm.

Tức là khi chơi nhanh hơn, chuyền và phối hợp, không chỉ nhăm nhe làm nên những bàn thắng dạng siêu phẩm thì Công Phượng nguy hiểm hơn hẳn.

Và thật may, sau trận đấu ấy, không có ai gọi tiền đạo quê xứ Nghệ ấy là Messi của Việt Nam, một biệt danh thuộc dạng thuốc độc tẩm đường.

Phạm Tấn
Thể thao & Văn hóa cuối tuần

Từ thất bại của HLV Miura và U23 Việt Nam: Thiếu một chữ duyên...

(Thethaovanhoa.vn) - Một trong những điểm cộng (nếu có) của HLV Miura sau gần 2 năm dẫn dắt các ĐTQG Việt Nam là dám cấy vào lòng đội bóng những nhân tố trẻ, mà nhiều người cho rằng, đấy là những phát hiện thú vị, để tạo tính kế thừa xuyên suốt

HLV Miura có tài nhưng dường như ông lại thiếu cái duyên để thành công cùng các ĐTQG Việt Nam. Ảnh: VSI

Đón lõng
Bắt đầu từ AFF Cup 2014, HLV Miura sẵn sàng gạt qua những Anh Đức, Tấn Tài, Minh Châu và một vài thời điểm thậm chí cả Công Vinh, Thành Lương, Văn Quyết, Phước Tứ…, để thay thế bằng Huy Toàn, Mạc Hồng Quân, Huy Hùng, Minh Tuấn, Hoàng Thịnh, Quế Ngọc Hải và cả Đinh Tiến Thành.

Tuổi trung bình của ĐTQG dưới thời ông Miura được liệt vào hàng trẻ nhất trong lịch sử, trẻ hơn cả thế hệ 84 – 85 từng vô địch AFF Cup 2008 với HLV Henrique Calisto.

Thoạt đầu, nhiều người đã hoài nghi về phương pháp dụng binh của HLV Miura, khi cho rằng, HLV trưởng người Nhật Bản đã tránh một cuộc đối đầu với các cựu binh trong lòng ĐT Việt Nam bằng việc đẩy họ lên băng ghế dự bị.

Nhưng, bằng với thành công bước đầu cùng Olympic Việt Nam ở Asian Games 2014 trước đó, ông Miura có lý do để theo đuổi mục tiêu mà mình hướng tới. Cái đích hướng tới của HLV Miura chắc chắn là chiếc HCV SEA Games 28.

Bắt đầu từ Asian Games 2014, rồi AFF Cup 2014 và chiến dịch vòng loại U23 châu Á 2016, các nhân tố trẻ trong lòng đội bóng dần khẳng định được vai trò. Các bước chuẩn bị hoàn hảo cho kỳ Đại hội Thể thao Đông Nam Á diễn ra ở Singapore, cuối tháng 5, đầu tháng 6/2015. Khi những Duy Mạnh, rồi Ngọc Hải, Huy Toàn, Ngọc Thắng… tiếp tục được sử dụng ở tầm ĐTQG cho các trận vòng loại World Cup 2018 cũng là lúc ông Miura hướng họ tới VCK U23 châu Á.

Tức là, HLV Toshiya Miura đã chuẩn bị sẵn lộ trình, một kiểu đi tắt đón đầu, chứ không phải tay mơ, vừa đi vừa mò mẫm. Lấy sân chơi tầm châu lục để chuẩn bị cho giải đấu khu vực, chuyện cũng chỉ có ở các nền bóng đá vùng trũng như Việt Nam. Nhưng đúng là, mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên…, như thể một lời nguyền vậy.

Miura có nhiều điều để tiếc nuối
Tại SEA Games 28 trên đất Singapore, U23 Việt Nam với những cầu thủ trẻ thuộc hàng tinh tuyển nhất của nền bóng đá, nhưng đã phải dừng chân ở bán kết. Một nửa kế hoạch của ông Miura đã thất bại, song cũng rất may, cũng như kỳ AFF Cup 2014 trên sân nhà trước đó, VFF không giao một chỉ tiêu cụ thể nào. Thậm chí so với các đời HLV nội tiền nhiệm trước đó, các thành tích vào bán kết 2 giải đấu khu vực của ông Miura đã được cải thiện, được cho là thành công…

Khi ĐT U23 Việt Nam chuẩn bị giải đấu ở Qatar với độ tuổi trung bình thuộc hàng thấp nhất trong số 16 đội dự VCK U23 châu Á, ông Miura quyết định chơi một canh bạc tất tay. Nhưng, thật không may, vào phút cuối lần lượt các trụ cột không thể thay thế như Ngọc Hải, Huy Toàn, Ngọc Thắng… không thể đi cùng đội đến Qatar, vì nhiều lý do khác nhau. Một trong những lý do cơ bản là các ca chấn thương ngày một dày đặc, khiến ông Miura phải giật gấu vá vai.

Ông Trần Anh Tú, một thành viên của Thường trực VFF, đã trả lời như thế trước câu hỏi của Thể thao & Văn hóa Cuối tuần rằng: “Có lẽ VFF sẽ không gia hạn hợp đồng với HLV Miura thời gian tới”?

Không thành công, cũng thành nhân, bởi theo chia sẻ của vị HLV 53 tuổi này, U23 Việt Nam tập trung đá VCK U23 châu Á 2016 còn rất nhiều giá trị sử dụng cho thì tương lai. Vấn đề là, ai cho ông thời gian?! Người hâm mộ cạn kiên nhẫn đã đành, đến ngay cả các ông chủ VFF cũng chưa có biểu hiện nào cho thấy, họ sẽ tiếp tục gia hạn hợp đồng với HLV trưởng người Nhật Bản. Nói ra lại bảo mê tín, song có lẽ HLV Miura đã không “xem ngày” khi đặt bút ký hợp đồng với VFF.

Tất cả đều đang đếm ngược ngày tại vị của HLV Miura, trên cương vị HLV trưởng các ĐTQG. Có lẽ, sẽ rất ít người cảm thấy nuối tiếc, khi ông Miura nếu có quy cố hương, ngoài chính bản thân ông.

Mộng lớn chưa thành, hỏi sao không tiếc?

6 HLV Miura đã trải qua 6 giải đấu lớn nhỏ khác nhau cùng các cấp độ ĐTQG khác nhau, nhưng đã không có cột mốc lịch sử nào được tạo ra cho nền bóng đá. 12. Theo nguồn tin không chính thức, mức lương mà VFF trả cho HLV Miura (trên danh nghĩa) khoảng 12.000 USD/tháng, tức là chưa bằng một nửa so với HLV ngoại gần nhất Falko Goetz. So với HLV Calisto (22.000 USD/tháng), lương của ông Miura cũng còn kém xa. 20. Tính từ tháng 5/2014, thời điểm VFF ký hợp đồng (2 năm) với HLV Toshiya Miura thông qua sự giới thiệu của LĐBĐ Nhật Bản và các đối tác kinh tế như Honda và Toyota, HLV Miura đã làm việc cùng bóng đá Việt Nam tròn 20 tháng.

TUỲ PHONG

Việt Nam ‘Best XI’ của Minh Phương

(Thethaovanhoa.vn) - Đội hình 11 cầu thủ xuất sắc nhất của bóng đá Việt Nam 2015 theo vị trí trong sơ đồ chiến thuật 4-4-1-1 được lựa chọn bởi Nguyễn Minh Phương, người đã có mọi danh hiệu cao quý nhất ở cấp CLB đến ĐTQG khi còn là cầu thủ. 

Ở tuổi 35, Nguyễn Minh Phương (sinh năm 1980) giờ được đánh giá là HLV trẻ tuổi và nhiều bằng cấp nhất trong số những người từng đoạt chức vô địch AFF Cup 2008. Anh vừ trải qua lớp HLV nâng cao lần đầu tổ chức tại Việt Nam của Khoá FIFA Pro, sau khi đã có tấm bằng A HLV loại ưu. Sau đây là những lựa chọn và lý giải của Minh Phương.

Thủ môn Trần Nguyên Mạnh
Nguyên Mạnh đã có một mùa bóng tuyệt vời, ở khía cạnh cá nhân, cũng như đóng góp cho tập thể. Dù còn rất trẻ, nhưng Mạnh đã chứng tỏ được bản lĩnh, khi đứng trong khung gỗ của SLNA và các cấp độ ĐTQG. Ở vị trí thủ môn, sự ổn định là yếu tố tiên quyết. Theo tôi, Nguyên Mạnh là thủ thành số 1 của bóng đá Việt Nam vào thời điểm hiện tại. Điều duy nhất Mạnh còn thiếu, đấy là các danh hiệu.

Trung vệ Bùi Tiến Dũng
Nhiều người sẽ ngạc nhiên, khi tôi lại chọn Bùi Tiến Dũng phải không? Đây là mẫu trung vệ chơi thông minh, hay vẫn gọi là đầu óc, tỉnh táo và có thể phát triển trở thành một trung vệ đẳng cấp. So sánh có phần khập khiễng, nhưng Tiến Dũng có nét hao hao giống đàn anh Như Thành, đồng đội cũ của tôi trong màu áo ĐTQG.

Trung vệ Phạm Mạnh Hùng
Phải thẳng thắn thế này, nếu Quế Ngọc Hải không bị kỷ luật, tôi sẽ chọn anh ấy đá cặp với Tiến Dũng. Nhưng Mạnh Hùng cũng có thể hình tốt, chơi được ở cả vị trí hậu vệ cánh trái và ngoài ra, kỹ năng sút phạt hàng rào rất ổn. Vì còn trẻ, nên Mạnh Hùng vẫn thi thoảng mắc sai lầm, đấy cũng là điều bình thường. Song tôi cho rằng, nếu được sử dụng thường xuyên, Hùng sẽ tiến bộ. Anh cần có thêm phẩm chất chỉ huy hàng thủ.

Hậu vệ phải Nguyễn Thanh Hiền
Thanh Hiền vốn dĩ đã là đầu tàu của Đồng Tháp từ khi còn rất trẻ, dạng như đàn anh Đoàn Việt Cường trước đây. Thể hình, thể lực đều tốt, cho phép Hiền lên công, về thủ nhịp nhàng. Sự thừa nhận của HLV trưởng ĐTQG thời gian qua, đã phần nào chứng minh giá trị của cầu thủ này. Hiền sẽ còn tiến bộ.

Hậu vệ trái Nguyễn Phong Hồng Duy
Hồng Duy đã không may dính chấn thương, khiến anh đánh mất vị trí và cả sự thừa nhận, đồng thời HAGL cũng lao đao ở V-League 2015. Duy chơi được ở cả vai trò hậu vệ và tiền vệ cánh trái. Tuy nhiên, tôi thích Duy xuất phát từ vị trí hậu vệ hơn, để rồi lên tham gia – hỗ trợ tấn công và có thể tung ra những cú sút xa uy lực, hiểm hóc.

Tiền vệ trung tâm Nguyễn Tuấn Anh
Dù đã và đang phải chơi bóng với chấn thương, thậm chí Tuấn Anh đã từng phải lên bàn mổ trước đó, nhưng tiền vệ trẻ của HAGL vẫn chứng minh được năng lực chơi bóng tầm cao. Đã có nhiều ý kiến đánh giá, trong đó đa phần đều thừa nhận, Tuấn Anh là tiền vệ trung tâm hay nhất của bóng đá Việt Nam vào lúc này, người có thể kế thừa tôi (cười), song tôi chỉ đánh giá đơn giản thế này, cậu ấy sinh ra để làm ông chủ khu giữa sân. Tuấn Anh mới chỉ 20 tuổi và còn rất nhiều thời gian, cũng như cơ hội, để nâng tầm đẳng cấp chơi bóng.

Tiền vệ trung tâm Đỗ Duy Mạnh
Mạnh mới vừa bước qua tuổi 20, nhưng đã có mùa giải ra mắt tuyệt vời với Hà Nội T&T. Mẫu tiền vệ thu hồi kiểu mẫu, có thể phát triển - tổ chức hướng lên bóng, sút xa, điều đó cho thấy Mạnh còn hơn cả một chuyên gia đánh chặn. Ngoài ra, sự lì lợm, bản lĩnh thi đấu của Duy Mạnh cũng khiến tôi bất ngờ. Ở tuổi 19, trước những đối thủ cỡ Iraq, Thái Lan và tính chất trận đấu quan trọng như Vòng loại World Cup, Mạnh vẫn chơi rất đĩnh đạc, khoan thai, đấy cũng là xưa nay hiếm.

Tiền vệ phải Nguyễn Văn Quyết
Tôi chơi tiền vệ tổ chức và thực sự rất thích đá cùng mẫu cầu thủ tấn công như Văn Quyết. Quyết vốn dĩ xuất phát từ hành lang cánh, song rất thường xuyên bó vào trong, dốc bóng qua người, rồi dứt điểm; hoặc đi chuyển vào nách giữa trung vệ và hậu vệ, phá bẫy việt vị, đón bóng và ra chân. Một mẫu cầu thủ tấn công đa năng, với kỹ năng dứt điểm cầu môn đa dạng và bằng chứng là một tỷ lệ bàn thắng rất đều đặn mà Quyết ghi cho Hà Nội T&T, cũng như các ĐTQG, từ 4 năm qua.

Tiền vệ trái Lê Công Vinh
Công Vinh thích được chơi tự do trên hàng công, song Vinh đặc biệt nguy hiểm khi xuất phát từ hành lang cánh, cầm bóng bó vào trong và ra chân. Ở tuổi 30, Công Vinh vẫn là trụ cột ở B.Bình Dương, cũng như ĐTQG, điều đó chứng minh đẳng cấp chơi bóng của cậu ấy. Vinh trội ở kỹ năng tấn công, nhưng cũng rất thường xuyên tham gia hỗ trợ phòng ngự. Là cầu thủ kinh nghiệm bậc nhất, Vinh giúp hàng tiền vệ, cũng như tuyến đầu của ĐT Việt Nam không bị mất cân đối. Tuyến 2 vì thế gần như không có điểm yếu.

Tiền đạo lùi Công Phượng
Không cầu thủ nào của Việt Nam chơi vị trí này tốt hơn Công Phượng vào  thời điểm hiện tại. Đứng phía trên hàng tiền vệ, sau (hoặc bên hông) trung phong cắm, Công Phượng có thể phát huy tối đa năng lực chơi bóng của mình, nhờ phẩm chất kỹ thuật tuyệt vời, sự tự tin và lì lợm. Cần chắc rằng, sau Văn Quyến độ chục năm trước, Phượng là tiền đạo thứ 2 có khả năng đi bóng qua 2 – 3 hậu vệ đối phương, trước khi ra chân. Mà động tác dứt điểm cầu môn của Công Phượng cũng rất đa dạng và hiểm hóc.

Trung phong Nguyễn Anh Đức
Anh Đức là mẫu cầu thủ thuộc hàng hiếm của bóng đá Việt Nam, kể từ sau Việt Thắng, những người có thể chơi trung phong cắm. Đức vốn dĩ là một tiền đạo khá toàn diện, có thể dứt điểm bằng đầu, bằng chân, làm tường tốt và cả kỹ năng sút phạt hàng rào nữa. Anh ấy đang ở độ chín nhất của sự nghiệp, có thừa kinh nghiệm. Anh Đức thực sự là “món hời” cho bất cứ HLV nào sở hữu anh ấy trong tay. Nếu có thể tiến cử một phương án 2, tạo tính kế thừa, tôi sẽ chọn Văn Toàn (HAGL và U23 Việt Nam).

HLV Lê Huỳnh Đức
Tôi đã có một thời gian đủ dài, sống và làm việc cùng với anh Đức, nên tôi hiểu và hoàn toàn không nghi ngờ về lựa chọn của mình. Bằng với thời gian, tôi học được rất nhiều điều từ anh ấy. Từ đẳng cấp chơi bóng thời còn là cầu thủ, đến các phương pháp huấn luyện cấp tiến, các danh hiệu, làm tâm lý chiến…, theo tôi, Lê Huỳnh Đức xứng đáng hơn bất cứ ai có thể ngồi vào chiếc ghế HLV trưởng ĐT Việt Nam.

Không nói ngoa, HLV nội chỉ Huỳnh Đức mới cầm được ĐTQG.

Tùy Phong (thực hiện)

Bí mật về mạng lưới trinh sát đã đổi đời Mahrez và Martial

(Thethaovanhoa.vn) - Leicester trở thành hiện tượng tại Premier League mùa này nhờ những cầu thủ giá rẻ. Bí mật của các thương vụ không nằm ở phép thuật phù thủy, mà thuộc về hệ thống hỗ trợ tuyển trạch Wyscout.

Jamie Vardy tới từ Fleetwood với giá kỉ lục của đội này vào năm 2012: 1 triệu bảng. Mahrez từ đội bóng Pháp Le Havre với giá 350 ngàn bảng vào tháng 1/2014. Tháng 6/2015, Okazaki cập bến từ Mainz trước khi Leicester bổ nhiệm Claudio Ranieri. Cả ba thương vụ đều là thành quả của hệ thống tuyển trạch cầu thủ và quản lý chuyển nhượng được điều hành bởi Steve Walsh, trợ lý của HLV cũ Pearson, người giúp Leicester tìm ra “ngọc” giữa thị trường chuyển nhượng hỗn loạn. Walsh phân tích hầu hết các thương vụ, và chính ông có tiếng nói quyết định trong việc kí hợp đồng.

Từ chuyện của Leicester
Walsh đã làm việc ở Chelsea 16 năm, được Jose Mourinho chọn làm chủ nhiệm hệ thống tuyển trạch toàn châu Âu. Ông từng cộng tác với Andre Villas-Boas trong việc tìm ra Didier Drogba và Michael Essien trước khi tới Newcastle làm phó của Sam Allardyce, rồi sau này là Pearson ở Leicester.

Tại Leicester, người đàn ông 51 tuổi này hợp tác với David Mills, người đứng đầu bộ phận tuyển trạch của CLB, tiếp nhận thông tin về các cầu thủ mà mạng lưới tuyển trạch viên chuyển về, đồng thời, phân tích video từ Wyscout, một công ty thu thập hàng ngàn clip trận đấu khắp thế giới. Từ đây, những cầu thủ tiềm năng được chỉ mặt để Leicester chọn lựa.

Chiến thắng trước Tottenham đêm thứ Tư vừa qua giúp Leicester không chỉ tiếp tục bám đuổi đội đầu bảng Arsenal mà còn chứng minh rằng thầy trò Claudio Ranieri không còn là một hiện tượng nhất thời nữa.

Bước 1: CLB xác định vị trí và phong cách thi đấu mà họ cần, sau đó lọc ra một danh sách cầu thủ dựa trên tình hình tài chính. Các dữ liệu bao gồm các thống kê quan trọng như số cơ hội tạo được trên phút, khoảng cách di chuyển, tốc độ di chuyển, khả năng tranh chấp cộng với rất nhiều thông số khác.
Người chịu trách nhiệm phân tích số liệu cho Leicester là Rob Mackenzie, đảm nhiệm vai trò chuyên trách về mặt kĩ thuật của mạng lưới tuyển trạch, cho đến khi Tottenham “câu” ông này về vào tháng 2/2015. Trợ lý Ben Wrigglesworth sau đó đảm nhiệm chức vụ này.

Người chịu trách nhiệm phân tích số liệu cho Leicester là Rob Mackenzie, đảm nhiệm vai trò chuyên trách về mặt kĩ thuật của mạng lưới tuyển trạch, cho đến khi Tottenham “câu” ông này về vào tháng 2/2015

Hè năm ngoái, tuyển thủ Nhật Bản Okazaki mới gia nhập Leicester, nhưng Mackenzie đã hoàn thiện bộ thông số về anh từ lâu, và Leicester theo đuổi anh từ Hè 2014. Mainz là “selling club” (CLB chuyên bán cầu thủ) nhưng có thói quen chỉ bán những cầu thủ quan trọng vào kì chuyển nhượng mùa Hè. Leicester do đó phải khá vất vả với Okazaki: Họ không chỉ đánh giá thành tích ghi 43 bàn sau 93 trận cho tuyển Nhật Bản, mà còn phân tích ảnh hưởng của anh với thị trường châu Á, châu lục quê hương của ông chủ người Thái Vichai và Aiyawatt.

Trong khi đó, ngôi sao Mahrez lọt vào radar của Leicester từ khi anh còn chơi ở giải hạng 2 Pháp. Anh có khả năng tranh chấp từ tuyến đầu, phẩm chất mà đội rất thích. Ban đầu, Walsh quan sát Mahrez trong gần 18 tháng để nắm các đặc điểm về tốc độ và kĩ năng. Có hai mục tiêu khác đá ở Ligue 2 của Pháp và Bundesliga 2, nhưng Mahrez vượt trội. Đội ngũ của Mackenzie cung cấp các thông kê về bộ ba và vào Giáng sinh năm 2013, họ sử dụng hệ thống dữ liệu này để mã hóa một trận đấu của các cầu thủ trên phần mềm.

Thời điểm bắt đầu đàm phán, Mahrez vẫn còn hợp đồng 6 tháng với Le Havre, và Leicester đã phải thuyết phục rất thường xuyên. Mahrez muốn thi đấu cho đội tuyển Algeria hơn là Pháp, nên ngay sau khi đội tuyển Algeria vượt qua vòng loại World Cup 2014, Leicester hiểu rằng, mục tiêu của họ cần phải chuyển tới một giải đấu cấp cao.

Ngôi sao Mahrez lọt vào radar của Leicester từ khi anh còn chơi ở giải hạng 2 Pháp

Walsh và Mills tới gặp Mahrez 2 lần trước khi Mackenzie băng qua eo biển Manche để chốt lại thỏa thuận. Mahrez trở thành cầu thủ hạng 2 Pháp tiếp theo xuất hiện tại các giải đỉnh cao, sau các trường hợp Olivier Giroud, Laurent Koscielny, Paul Pogba hoặc Franck Ribery.

Vardy, 24 tuổi, là một canh bạc. Bị Sheffield Wednesday sa thải hồi tuổi teen, anh chưa từng chơi bóng đỉnh cao, chuyển từ đội hạng 8 Stocksbridge Park Steels tới  Halifax Town năm 2012.
Pearson thu nạp anh từ những ngày ở Stockbridge, nhưng chỉ khi tỏa sáng ở Fleetwood, anh mới được Leicester chú ý. Walsh quan sát anh đá vài bận ở Fleetwood, bao gồm 1 trận ở cúp FA với Wycombe, đội bóng muốn 1 tiền đạo biết tranh chấp và Vardy được chọn.

Chủ tịch Andy Pilley chi 1 triệu bảng, giành Vardy trước mũi Crystal Palace, West Brom và sự ngờ nghệch của Southampton, đội chọn chân sút Billy Sharp. Peterbrough và Cardiff cũng đề nghị, nhưng Pearson đưa Vardy về nhà riêng, khiến anh bị ấn tượng. Khi đó, Vardy còn rất thiếu tự tin, nhưng Pearson nắm được thống kê anh tăng tốc 500m mỗi trận, gấp đôi mức trung bình ở Premier League, và hoàn toàn yêu thích cầu thủ này.

“Thỏa thuận ấy được xem là mạo hiểm và có thể trở thành thảm họa”, một nguồn tin giấu tên từ Leicester nói với tờ Daily Mail. “Các CĐV trên mạng xã hội cổ vũ anh, và anh cần được động viên. Bây giờ, so với khả năng của anh, thì cái giá đó là quá rẻ”.

Mạng lưới bóng đá chỉ kém FIFA
Hệ thống Wyscout cung cấp thông tin chuyển nhượng, dữ liệu video và các thống kê quan trọng được thu thập trong 10 năm qua. Nó có thống kê của hàng ngàn cầu thủ từ 80 quốc gia trên toàn thế giới, với một đội ngũ 200 nhà phân tích đánh giá số liệu từ 1300 trận đấu mỗi tuần, nhanh chóng cập nhật và được các đội bóng danh giá sử dụng.

Wyscout, cung cấp nền tảng giúp người đại diện thảo luận việc mua bán cầu thủ, khởi nguồn vào năm 2004, bởi hai sinh viên người Italy sống tại thị trấn Chiavari gần Genoa, trong đó, Matteo Campodonico là Giám đốc điều hành, sáng lập công ty vào năm 2008.

Wyscout khởi nguồn vào năm 2004, bởi hai sinh viên người Italy sống tại thị trấn Chiavari gần Genoa, trong đó, Matteo Campodonico là Giám đốc điều hành

“Vào một đêm, tôi chợt nghĩ: được rồi, ý tưởng này của mình sẽ thay đổi bóng đá”, Matteo trả lời Sky Sports. “Hôm sau tôi đến văn phòng, bắt tay thực hiện. Chúng tôi mua một camera, một chiếc máy tính có phần mềm xử lý ảnh, bắt đầu ghi lại các trận bóng đá của địa phương. Khi mua xong một chiếc chân giá cho camera, chúng tôi thậm chí không còn tiền mua đĩa DVD”.

8 năm từ ngày khởi nghiệp gian khó này, 32 ngàn người dùng và tổ chức chuyên nghiệp đã trả phí để truy cập Wyscout, trong đó có Manchester United và Arsenal. Campodonico bảo rằng đó là sự phát triển bùng nổ và vượt xa kì vọng.

“Ý tưởng ban đầu của tôi là giúp các đội bóng của Italy, nhưng theo tôi, các đội của Ý đi sau các đội của Premier League và nhiều nơi khác”, anh nói. “Chúng tôi chỉ muốn tạo ra một thứ hữu dụng cho việc huấn luyện cầu thủ của các HLV và trinh sát cầu thủ, vì thế thật sự ngạc nhiên khi biết rằng nó được mọi người toàn thế giới tin dùng. Bây giờ, chúng tôi là tổ chức bóng đá lớn nhất, chỉ sau FIFA”.
Campodonico không khoác lác. Wyscout đã giúp Fiorentina tìm ra cầu thủ 21 tuổi Federico Bernardeschi và ngôi sao 22 tuổi Jonathan Calleri được Boca Juniors phát hiện. Những màn trình diễn ấn tượng ở cấp độ châu Âu của Anthony Martial được Wyscout ghi lại, để rồi vụ chuyển nhượng 36 triệu bảng đưa cầu thủ này từ Monaco tới Man United. Thương vụ có thể làm ai đó bất ngờ, chứ Wyscout thì không.

 “Chúng tôi trinh sát mọi cầu thủ trên thế giới”, Campodonico tự hào. “Nhưng chúng tôi không tư vấn các CLB: Các ông phải mua cầu thủ này, cầu thủ kia. Chúng tôi trinh sát để cung cấp thông tin cho người cần nó. Dựa trên yêu cầu của mình, bạn có thể chọn cầu thủ phù hợp”.

“Wyscout rất có ích cho chúng tôi, bởi thông thường, chúng tôi phải đi rất nhiều nơi, gặp rất nhiều người và xây dựng quan hệ với họ”, Newman, người giúp David Silva từ Valencia sang Man City năm 2010, nói. “Bây giờ, chúng tôi có thể thu thập thông tin cầu thủ rồi chia sẻ cho nhau những thứ cần thiết, tán gẫu với những người đại diện của Ba Lan, Thụy Điển, vùng Scandinavi… bất cứ nơi đâu, xây dựng mạng lưới quan dễ dàng hơn”.

Trong tương lai, khi Wyscout phát triển, Campodonico nói rằng các CLB có thể tìm nhiều video hơn nữa và các thông tin trinh sát cụ thể hơn: “Thế giới trinh sát ngày nay đã hoàn thiện”, anh nói. “Thành viên của chúng tôi tăng lên bởi các CLB ngày càng cần nhiều thông tin hơn”.

“Dần dần, họ muốn đi sâu hơn. Ví dụ, bây giờ họ biết Uruguay có nhiều cầu thủ giỏi, nhưng họ muốn tìm hiểu cầu thủ ở giải hạng nhì Uruguay, địa hạt mà hiện giờ chúng tôi chưa nắm được. Hiện tại, chúng tôi có dịch vụ cung cấp thông tin những cầu thủ trẻ cho các CLB. Chúng tôi theo dõi các cầu thủ U18 ở các đội 1 trên toàn thế giới”.

“Ngoài ra, chúng tôi bắt đầu tạo ra thông số màn trình diễn của cầu thủ”, Campodonico tiếp tục. “Vì thế, bạn có thể so sánh cầu thủ của Monaco với của Boca Juniors. Thông qua thông số này, các CLB có thể so sánh các cầu thủ hàng tuần”.

Khi kì chuyển nhượng mùa Đông vừa mở cửa, Campodonico bảo, anh nhận được lời cảm ơn từ các khách hàng của Wyscout trên toàn thế giới. Không biết, trong số này, liệu có tin nhắn của Ranieri?

LĐBĐ Anh cũng sử dụng Wyscout Wyscout được xây dựng bởi hai sinh viên người Italy, Matteo Campodonico và Simone Falzetti từ năm 2004. Các phiên bản của hệ thống liên tục được cập nhật, năm 2010 là Wyscout 2 và hiện là Wyscout 3. Hiện có khoảng 200 CLB sử dụng hệ thống này, từ Real Madrid, Barcelona, Man United tới Fleetwood, Exeter City hay cả đội hạng 4 của Pháp là Le Poire sur Vie. Trên 100 người đại diện cầu thủ sử dụng hệ thống để mở rộng mạng lưới quan hệ. Có 40 liên đoàn bóng đá sử dụng Wyscout, bao gồm cả FA (LĐBĐ Anh).  Doanh thu 5 triệu USD mỗi năm “Tôi tự hào vì từ số 0, với khoản đầu tư chưa đến 1000 euro, chưa có một số liên lạc nào của những người thuộc thế giới bóng đá. Bây giờ, chúng tôi có những nhà phân tích là cựu cầu thủ và HLV”, Campodonico chia sẻ. Trang tin công nghệ Silicon Valley cho biết, doanh thu hàng năm của Wyscout là 5 triệu USD. Tiền bán số liệu và phần mềm phân tích trung bình thu về hơn 10 ngàn USD/năm. “Phần mềm của họ giúp bạn chỉ cần 1 chiếc iPad, ngồi ở đây, quan sát thống kê và màn trình diễn của cầu thủ khắp thế giới”, Chủ tịch Dave Kaval của San Jose Earthquakes (Mỹ) vui vẻ nói vào năm 2012.

Gia Hưng

Bóng đá là khởi đầu và kết thúc trong thế giới của Wenger

(Thethaovanhoa.vn) - Làm việc gần 20 năm ở Arsenal, Arsene Wenger trở thành HLV vĩ đại bậc nhất của lịch sử bóng đá thế giới. Phong cách quản lý, xây dựng đội bóng, sự thông tuệ của ông, sẽ là bất tử ở Arsenal. Bài viết dưới đây là một tổng hợp tạm thời về 20 năm dẫn dắt Arsenal của Wenger, một bản anh hùng ca của sự tận tụy và tình yêu. Thể thao & Văn hóa dịch từ Bleacher Report. 

Từ khi tới Arsenal vào tháng 9/1996, có một đặc điểm của Arsene Wenger gây ấn tượng mạnh với cầu thủ Arsenal. Đó không phải là các tít báo ("Arsene là ai?", tít của tờ Evening Standard). Đó không phải là chất Pháp của ông, sự chuyên nghiệp và thanh lịch. Đó là vì chưa có HLV nào khuyến khích cầu thủ như cách của Wenger.

“Ông ấy rất dễ chịu”, Martin Keown, một hậu vệ trứ danh của Arsenal thời Wenger nói với Bleacher Report. “Là cầu thủ, bạn thường xuyên bị la mắng, đay nghiến, bị áp đặt. Bạn phải làm quen với điều đó. Với ông ấy, chuyện đó không xảy ra. Không thể tin ông ấy lại đối xử với chúng tôi như thể tất cả đã trưởng thành”.

Wenger những ngày đầu ở Arsenal

Ngày nay, chúng ta sống trong thế hệ một HLV điềm tĩnh, những nhà quản lý kĩ trị như Eddie Howe, Brendan Rodgers, Roberto Martinez hay Garry Monk. Wenger là hình mẫu thúc đẩy xu hướng này. Wenger tới nước Anh và mang theo tính cách dễ chịu, sự lễ độ và thúc đẩy cầu thủ tự tìm giải pháp cho mọi vấn đề.

Sol Campbell nhớ lại việc Wenger đưa anh về Arsenal năm 2001: “Tôi đã gặp nhiều trường hợp mà HLV tỏ ra biết mọi thứ còn bạn chẳng biết gì… Với ông ấy, tôi gặp một ca mới. Ông ấy bảo: Cậu đang nghĩ gì?”. Các cầu thủ Arsenal nghĩ rằng, dưới thời của HLV này, họ có thể tiến xa.

Sự liều lĩnh của Dein

Wenger được đưa về Arsenal bởi David Dein, người sau này thay thế Bruce Rioch giữ chức Phó Chủ tịch CLB. Lúc đó, họ bảo Dein đang chơi một canh bạc lớn. Bản CV của Wenger không hề lấp lánh. Trải qua sự nghiệp cầu thủ được mô tả là “bình thường”, ông rời đội bóng đầu tiên trong sự nghiệp HLV (Nancy) sau khi họ xuống hạng, trước khi đột ngột nhảy lên làm việc ở Monaco vào năm 1987.

Việc đó cũng tương tự như ở thời nay, Sean Dyche của Burnley dẫn dắt Chelsea vậy. Sau khi tiếp quản di sản và mang về Monaco những Glenn Hoddle và Jurgen Klinsmann, Wenger vô địch cả Ligue 1 lẫn cúp Quốc gia trong 7 mùa giải tại vị trước khi bị sa thải vào tháng 9/1994, vì khởi đầu mùa giải nghèo nàn. Sau đó, ông dành một năm làm việc ở Nhật Bản.

Wenger đã dẫn dắt Monaco giành các danh hiệu

Sau này, HLV Sir Alex Ferguson của Manchester United chào đón Wenger tại Arsenal bằng câu nói: “Ông ta là một kẻ học việc và nên cố nhớ những bài học từ bóng đá Nhật”.

Tuy nhiên, Dein, khẳng định trong suốt một thời gian dài rằng, người đàn ông này có thể thay đổi mọi thứ. Ông bị Wenger quyến rũ từ mùa Hè năm 1994, khi mời HLV người Pháp lên chiếc du thuyền thăm thú Monte Carlo. Họ dành cả buổi tối trò chuyện và chơi giải ô chữ cực kì vui vẻ.

Người đàn ông ấy rất thông tuệ, thực tế và sâu sắc, Dein kết luận lại sau cuộc gặp. Nó khiến Dein mất gần 2 năm thuyết phục ban lãnh đạo đội chủ sân Highbury rằng người Pháp vô danh kia sẽ khởi động một kỉ nguyên mới cho Arsenal.

Wenger mang đến Arsenal một nền tảng, xé toạc sự mệt mỏi và tính dễ thỏa mãn của các HLV người Anh. Mọi thứ thay đổi.

Keown nhớ các đồng đội đã ngỡ ngàng thế nào khi biết nhà bếp không phục vụ món khoai tây rán và nước sốt cà chua nữa, thay vào đó, chỉ phục vụ những món có lợi cho cầu thủ như rau hay thịt gà hầm. Wenger kết thúc thói quen nhậu thả cửa của Tony Adams sau EURO 1996. Ông dạy cầu thủ căng cơ đúng cách, sử dụng bác sĩ châm cứu và chuyên gia xoa bóp, thậm chí dạy cầu thủ tập yoga.

Wenger là HLV đỉnh cao hiếm hoi từng làm việc ở Nhật Bản

Nhưng ông chỉ yêu cầu mà không cưỡng ép. Cầu thủ không còn phải chịu đựng tiếng quát chói tai của các HLV truyền thống của Anh, mà thay vào đó được khuyến khích tự quyết định sau khi Wenger cho họ những phương án.

“Ông ấy tạo ra môi trường để học hỏi”, Keown nói. “Và chúng tôi chỉ làm theo. Ông ấy khuyến khích mọi người như vậy, thúc đẩy mọi người quyết định đúng”.

Và sự thúc đẩy này có thể thấy rõ nhất trên sân tập. Bob Wilson, HLV thủ môn của Wenger đã 7 mùa giải, nói rằng chứng kiến vị tân HLV làm việc khi ấy, ông thấy có nhiều khác biệt. Wenger sẽ đứng một bên để cầu thủ tự tìm cách kiểm soát, khuyến khích họ tự tìm ra giải pháp.

“Tôi nhớ có lần chứng kiến một buổi tập với Dennis Bergkamp”, Wilson nói. “Cậu ta tranh luận rất căng với Ray Parlour. 'Chết tiệt chuyền cho tôi đi chứ', cậu ấy hét lên. Chỉ cần chuyền bóng cho tôi rồi di chuyển thôi”. Arsene đã thay đổi phương thức thi đấu bằng cách để Dennis tự chỉ ra việc phải làm. Họ thường chuyền bóng cho cậu ấy rất nhanh rồi trở lại vị trí”.

Khả năng động viên cầu thủ giúp Wenger thành công

Alan Smith, cựu tiền đạo của Arsenal, nhớ lại cách Tony Adams ngạc nhiên trước cách cầu thủ được chỉ đạo. “Ông ấy để cầu thủ tự thể hiện mình và các chàng trai ấy luôn miệng nói những việc họ muốn làm, hệt như một sự giải phóng”, Smith nói.

Nhưng phương pháp huấn luyện sẽ không gặt hái danh hiệu. Có một lợi thế khác mà Wenger mang tới cho Arsenal những ngày đầu: sự hiểu biết về bóng đá châu Âu. Kết quả của sự hiểu biết ấy rất rõ rệt, hoàn toàn đánh bại những đội quốc nội trong việc tìm ra những cầu thủ hiếm ai biết với giá rẻ: Patrick Vieira, Robert Pires, Thierry Henry - những nhân tố nổi bật xây dựng một đội bóng chinh phục danh hiệu.

“Điều quan trọng nhất là phải sử dụng đúng cầu thủ mình cần”, Wilson nói. “Những ngày đó, Arsene là chuyên gia. Ông ấy không có một sự nghiệp thi đấu xuất sắc nhưng biết cách nhìn người. Tôi nhớ những lời của ông ấy về Jack Wilshere thế này: 'Trận đấu nói chuyện với cậu ấy'. Đó là một câu quá hay. Nó tóm gọn khả năng nhận ra điều tốt đẹp nhất của ông ấy”.

Sự liều lĩnh của David Dein (phải) đã được đền đáp

Trong gần 1 thập kỉ, phương pháp của Wenger giúp xây nên một giấc mơ: 3 lần vô địch Premier League, giành 3 cúp FA và 1 lần vào chung kết Champions League (2005-06). Sự hiểu biết, thông minh và triết lý của ông đưa Arsenal lên tầm cao mới.

Kết quả của thành công là "Invincibles", đội hình bất bại cả mùa 2003-04, chơi thứ bóng đá hoàn hảo nhất trong số những đội xuất sắc nhất. Nó là minh chứng rõ rệt về con người Wenger: Thái độ khi thành công cũng quan trọng như bản thân thân thành công.

“Thứ bóng đá ông ấy hướng Arsenal đi theo quả thật rất đẹp mắt”, Giáo sư Christopher Brown, cựu giám đốc bảo tàng lịch sử nghệ thuật Ashmolean ở Oxford, người không giấu giếm lòng ngưỡng mộ dành cho vị giáo sư của bóng đá, nói. “Ở đỉnh cao, cách họ luân chuyển trái bóng thật sự rất rất hấp dẫn. Đó là cảm hứng nghệ thuật của Wenger. Chưa từng có đội nào chơi thanh lịch ở trình độ này, cứ nhìn Chelsea là biết”.

"Chuyên gia thất bại"

Sau khi Tony Pulis từ chức HLV Stoke City vào cuối mùa 2012-13, vài ngày sau khi Sir Alex Ferguson tuyên bố rút khỏi cương vị HLV Man United, mạng xã hội nhanh nhảu phát hiện: Ngoại trừ Arsenal, tính từ khi Arsenal giành Cúp FA năm 2005, mọi đội bóng ở Anh đều đã thay HLV. Có hai cách hiểu thống kê này. Hoặc là Arsenal đề cao chính sách dài hạn hơn các đội khác, hoặc là Arsenal từ chối nhận ra HLV của họ đang dần cổ hủ.

Những cuộc chiến Mourinho - Wenger luôn thú vị

Điều này thật sự lôi cuốn Jose Mourinho. Tháng 2/2014, Mourinho công khai thừa nhận Chelsea của ông không phải ứng viên vô địch dù đang có phong độ cao. Wenger bình luận rằng Mourinho “đang sợ thất bại” và rồi cuộc khẩu chiến nổ ra.

“Ông ta là chuyên gia thất bại, tôi thì không”, Mourinho nói. “Vì thế, nếu có khả năng ông ấy đúng và tôi là người sợ thất bại, thì bởi vì đã lâu rồi tôi chưa thất bại. Có thể, ông ta đúng. Tôi không thường thất bại. Sự thực, ông ta là chuyên gia thất bại, bởi vì đã trắng tay trong 8 năm, đó là thất bại. Nếu tôi lâm vào cảnh đó ở Chelsea, 8 năm… tôi sẽ rời London. Tôi sẽ không trở lại”.

Như một sự trùng hợp đen đủi, Wenger dẫn Arsenal tới Stamford Bridge gặp Mourinho, trận thứ 1000 của ông trên cương vị HLV Pháo thủ được xem là màn đối đầu trực tiếp giữa hai ứng viên vô địch.

Đó là trải nghiệm tồi tệ của Wenger. Khi Chelsea thắng 6-0, đám đông CĐV ầm ĩ ăn mừng chiến thắng. Ở bàn thứ ba, khu khán đài Matthew Harding ầm ào tiếng hô “Chuyên gia thất bại” mà fan Chelsea gào lên trêu chọc Wenger.

Điều tồi tệ hơn cả với Wenger là không chỉ kẻ thù chỉ trích ông. Trên sân mới Emirates, tâm trạng fan Arsenal đầy chua chát. Là đội có giá vé đắt nhất Premier League, họ cay đắng chứng kiến những cầu thủ hay nhất bị đối thủ “đem” đi mỗi mùa Hè, trong khi đội bóng không hề nỗ lực thực hiện những bản hợp đồng chất lượng, và đội hình bất bại 2004 chỉ là hoài niệm.

Đã từng có lúc, CĐV Arsenal mất niềm tin vào Wenger thế này

Có một người chịu đựng cho tất cả những vấn đề đó: Arsene Wenger. Người đàn ông Pháp bị chính CĐV Arsenal chỉ trích. Phương pháp của ông bị xem là hết thời, cách chơi “để cầu thủ tự thu xếp” của ông bị xem là không thỏa đáng, và việc bướng bỉnh không chịu nhìn vào sai lầm gây ra hoang mang.

Thậm chí, khi đã giành cúp FA năm 2014, những lo ngại vẫn không chấm dứt. Chiến thắng trước Hull ở chung kết bị xem là may mắn, bằng chứng cho thấy điểm yếu cốt lõi của Arsenal vẫn không được Wenger giải quyết.

Sợ rằng trái tim sẽ chai lỳ với những thất bại, các CĐV lên tiếng. Cuối tháng 11/2014, sau một trận đấu với West Brom ở Hawthorns, một nhóm CĐV Arsenal căng lên một banner thể hiện thái độ cương quyết: “Arsene, cảm ơn vì những kí ức đẹp, nhưng đã đến lúc tạm biệt nhau”. Một tháng sau, sau trận đấu với Stoke, Wenger bị CĐV nhà quát mắng trên chuyến tàu cùng đội.

“Gần đây, khi chúng tôi thua Man United trên sân nhà (tháng 2/2015), tôi đã nói, có thể đó là dấu chấm hết, có thể đã đến lúc thay đổi”, Ian Stone, người dẫn chương trình và diễn viên hài, CĐV lâu năm của Arsenal cho biết. “Thành thật, tôi nghĩ một HLV trẻ hơn, tươi mới hơn, vững chãi hơn là giải pháp tốt lúc này. Juergen Klopp và Pep Guardiola rất giỏi”.

Đội hình bất bại mùa 2003-04

Trong số những fan Arsenal trung thành, không ít người đồng tình. Theo Philippe Auclair, một nhạc sĩ và nhà văn người Pháp, bạn tâm giao của Wenger, chính Wenger cũng đã nghĩ đến việc ra đi. Ông lấy dẫn chứng là thời điểm Wenger trì hoãn việc kí hợp đồng mới hồi năm 2014. 

“Ban lãnh đạo không muốn chia tay ông ấy; lời đề nghị vẫn ở đó, trên bàn”, Anclair nói với Bleacher Report. “Ông ấy chưa từng đợi lâu thế để kí một hợp đồng. Ông ấy rõ ràng không hài lòng với chính mình. Mọi người luôn cho rằng đó là người cố chấp, nhưng sự thật, ông ấy rất dễ bị tổn thương. Thua 0-6 trong trận đấu thứ 1000 là kết quả tồi tệ. Arsenal không chơi thứ bóng đá hay nhất trong suốt thời gian dài, và điều ấy khiến ông ấy đau đớn”.

Wenger không chỉ có cảm hứng xây dựng một đội bóng chiến thắng, mà còn là một đội bóng thắng có phong cách, đàng hoàng bởi ông luôn là người trọng cái đẹp.

“Ông ấy ghét thất bại, Wenger thật sự ghê tởm những thất bại”, Wilson nói. “Nhưng điều ông ấy muốn nhất là CĐV cảm nhận được sau khi xem một trận đấu: nó đáng tiền. Thắng, thua hay hòa, ông ấy muốn CĐV cảm thấy họ được phiêu lưu. Ông ấy coi bóng đá là một dạng nghệ thuật, như nhà hát hay opera”.

“Ưu tiên của ông ấy luôn là lấn lướt đối thủ và chơi thật lôi cuốn. Chiến thắng không phải lúc nào cũng được mang ra đong đếm. Có lẽ đặc điểm này khác với CĐV, những người muốn Arsenal chiến thắng”.

Vấn đề là, Arsenal ngày càng ít chiến thắng như vậy. Ở Manchester United, từ coi thường, Sir Alex Ferguson nhận ra Wenger là đối thủ nguy hiểm nhất, và ông nhanh chóng sao chép chế độ ăn uống cho cầu thủ và phương pháp tập luyện của HLV người Pháp.

Sự bùng nổ của trào lưu HLV nước ngoài tại Anh, trong đó nổi bật là Mourinho, mang đến những ý tưởng mới. Wenger không chỉ bị bắt kịp, mà còn bị vượt qua. 

Chính Wenger tham gia góp ý trong việc thiết kế sân Emirates

“Vấn đề là, Arsene không chú trọng nâng cao khả năng huấn luyện của mình”, Auclair nói. “Cách chuẩn bị chiến thuật của ông ấy bao lâu nay vẫn thế. Các cầu thủ kể với tôi rằng, các buổi tập của ông ấy có cường độ rất cao, các bài tập rất ngắn, được duy trì trong nhiều năm. Chúng là một cuộc cách mạng khi Wenger mới mang chúng tới Anh, nhưng giờ chúng trở nên cũ kĩ”.

“Đó là HLV rất kém chiến thuật, đặc biệt thay người rất tệ”, Auclair nói thêm. “Ông ấy chú trọng đến khả năng di chuyển hơn là các phương án chắc chắn. Mourinho làm việc dựa trên các phương án. Trước một trận đấu, Mourinho sẽ vạch ra các kịch bản và giải pháp. Wenger không bao giờ làm như vậy. Ông chỉ để cho cầu thủ tự làm việc”.

Việc gắn bó quá lâu với một ban huấn luyện cũng là vấn đề. Wenger không làm mới ban huấn luyện. Họ thiếu sự trẻ hóa. Pat Rice đã làm việc cho Arsenal rất lâu năm, là hiện thân của sự cũ kĩ trong khi thế hệ HLV ngày càng trẻ và giỏi giang”.

“Ông ấy thật sự ghét đối đầu”, Wilson nói. “Điều này đôi khi có hại. Nó khiến ông ấy không thể đưa ra những quyết định nghiêm khắc”.

Wenger tạo ra một công trình đồ sộ

Smith đồng ý: “Ông ấy không thích chỉ trích. Bạn có thể thấy cách ông ấy phản ứng với thất bại. Ông ấy phản ứng rất tệ khi thất bại, đôi khi khiếm nhã”.

Đó là lý do mà một vài cựu cầu thủ Arsenal, như Vieira ở Man City và Dennis Bergkamp hay Henry không được mời trở lại ban huấn luyện Arsenal. Họ là những cá tính rất mạnh, những người từng rất thích phương pháp của Wenger, có thể thẳng thừng chê nó vào thời điểm này.

Trong thời đại bóng đá cần những thống kê, Wenger hoàn toàn tụt hậu: “Ông ấy đưa ra rất ít chỉ dẫn và hầu như không nghiên cứu”, Auclair nói. “Ông ấy chỉ phân tích những video từ mùa trước. Tôi nhớ, hai ngày trước chung kết Champions League 2006, tôi hỏi ông ấy cách đánh bại Barca. Ông ấy trả lời: 'Ổn thôi, ngày mai tôi sẽ tìm hiểu'. Trước một trận đấu lớn đến thế mà chỉ dành 24 giờ nghiên cứu một đối thủ rất đáng gờm?”.

Còn một lý do nữa khiến Arsenal tụt hậu: tiền bạc. Các đối thủ có tiền để mua bất cứ thứ gì họ muốn. Theo Wilson, Wenger bẩm sinh đã là người dè sẻn, coi tiền của CLB như tiền của chính mình, và do đó, ngăn cản đội bóng lao vào những cuộc chạy đua.

Ngoài sân Emirates có tượng của Wenger

Wenger đảm bảo giúp Arsenal mùa nào cũng được dự Champions League. Arsenal xây sân mới và sau đó trở thành đội có thu nhập cao nhất nước Anh. Chỉ nhờ vào nội lực, Arsenal không cần những tài phiệt.

Wenger tin rằng, nội lực là đủ cho Arsenal, họ không cần chi tiền tấn mua cầu thủ. Ông tin vào CLB, tin vào sân vận động mới. Ông dành hàng giờ theo dõi các kế hoạch xây Emirates, làm việc với các kiến trúc sư về bản vẽ chỗ ở cho cầu thủ, nói cho họ chi tiết những yêu cầu.

Ông yêu Arsenal thật sự, sâu sắc và điên cuồng, không thể nghi ngờ điều đó.

Wenger muốn các cầu thủ cũng có tình yêu ấy giống mình, nhưng không phải ai cũng vậy. Trong nhiều năm, các cầu thủ giỏi của Arsenal liên tục tìm đến các đối thủ, vì tiền bạc và tham vọng danh hiệu: Ashley Cole, Henry, Cesc Fabregas, Samir Nasri, Robin van Persie.

“Trong vòng 5 năm, cứ mỗi mùa Hè, chúng tôi chứng kiến một cầu thủ giỏi nhất ra đi”, Stone nói. “Đó là sự tra tấn từ từ, khi thấy đội bóng tiến gần danh hiệu nhưng không thể chạm vào. Đó là một chiếc lồng vàng”.

Trong quá khứ, Wenger luôn có thể thay cầu thủ đã ra đi bằng người giỏi hơn, nhưng bây giờ thì không thể được. Liverpool mua Fernando Torres từ Atletico Madrid, Chelsea mua Michael Essien từ Lyon, Manchester United kí hợp đồng với Patrice Evra từ Monaco và Nemanja Vidic từ Sparta.  Đó đều là những cầu thủ mà Wenger hỏi mua trước. 

Trả xong nợ, Wenger sẽ đưa Arsenal lên tầm cao mới?

Sự bướng bỉnh chính là phẩm chất lãnh đạo của Wenger, nhưng đôi khi, nó khiến tất cả cảm thấy nhàm chán. Ông không thích chỉ trích cầu thủ cho dù họ có lỗi.

“Ông ấy luôn bảo vệ cầu thủ, đó là một việc đúng”, Smith nói. “Nhưng khi tuần nào cũng vậy, ông ấy nói: Chúng tôi đã cho thấy tinh thần chiến thắng, bạn có thể nhận thấy trong mắt ông ấy, sự thừa nhận rằng đội bóng chơi chưa tốt”.

Sức ép ngày càng lớn, đến tháng 5/2014, Wenger đã tính tới việc từ bỏ. “Ông ấy đáng lẽ đã ra đi nếu Arsenal thua Hull ở chung kết cúp FA, tôi tin điều đó”, Perry Groves, cựu tiền vệ của Arsenal bình luận: “Ông ấy lưỡng lự giữa các khả năng”.

Khi Wenger trẻ lại

Mùa Xuân 2015, mọi thứ hoàn toàn thay đổi với Arsenal. Sau khi đội bóng bảo vệ thành công Cúp FA giúp Wenger trở thành HLV giành nhiều cúp này nhất trong lịch sử, người đàn ông từng rất già cỗi bỗng chốc trẻ ra và như được tái sinh nhờ thuốc tiên. “Tôi chưa từng thấy ông ấy nhẹ nhõm đến thế”, Smith nói. “Như thể ông ấy trút được ngàn tấn gánh nặng trên vai”.

Chuyện gì đã xảy ra? Điều gì đã khiến Wenger trở lại đường ray và mỉm cười nhiều đến thế?

Câu trả lời đơn giản là: không phải lo nghĩ về tiền. Tình hình tài chính của Arsenal đã được cải thiện. CLB đã trả xong nợ từ hồi xây sân Emirates. Tiền là yếu tố không thể thiếu để cạnh tranh chức vô địch Premier League.

 

Trước thềm trận đại chiến Liverpool-Arsenal tại Anfield vào giữa tuần này, HLV Arsene Wenger đã lên tiếng trấn an những fan của… đội chủ nhà.

CLB từng nợ tới 243 triệu bảng nhưng nay hết nợ, Wenger và Arsenal chi 120 triệu bảng mua nhiều ngôi sao, trong đó có Alexis Sanchez và Mesut Oezil, trong vòng 2 năm (chưa cầu thủ nào ra đi cả). “Chúng tôi đã rút ngắn khoảng cách với các đội xếp trên và đã sẵn sàng tiến xa hơn”, Wenger nói mùa Hè 2015 trên Telegraph. “Sự bền vững cho chúng tôi sức mạnh. Trước đây chúng tôi hỏi “Ai sẽ ra đi?” thì bây giờ là “Ai sẽ tới?”. Vị thế của đội trên thị trường chuyển nhượng đã lớn hơn”.

Giải pháp quản trị của Wenger cũng thay đổi. “Trước đây, Arsene ít khi lắng nghe người khác còn bây giờ, ông giao quyền cho họ nhiều hơn”, Smith nói. “Steve Bould quản lý hàng thủ. Neil Banfield, một HLV tuyệt vời, chú trọng đến hàng tiền vệ. Quan trọng hơn cả, các ý kiến của bộ phận khoa học thể thao được lắng nghe nhiều hơn, giảm những chấn thương nặng”.

Vậy điều gì khiến Wenger thay đổi?

“Tôi không chắc ông ấy đã thay đổi”, Smith nói. “Nhưng ông ấy không phải thay đổi khi trao cơ hội cho người xung quanh tạo ảnh hưởng lên công việc”.

“Tôi luôn so sánh phương pháp làm việc của Wenger với thủ lĩnh một ban nhạc Jazz”, nhạc sĩ Auclair nói. “Ông ấy quan sát những tương tác đều đặn trên sân. Ông ấy lắng nghe tâm trí mình, và khi Arsenal chơi không tốt, ông ấy thấy chói tai. Khi họ chơi tốt, như trước Aston Villa ở chung kết cúp FA, đó là sự hài hòa hoàn hảo”.

“Và ông ấy là người cầu toàn. Những âm thanh thôi thúc là thứ mà ông ấy tìm kiếm, không phải các danh hiệu. Ông ấy rất không vui sau chung kết cúp FA 2005. Ông ấy thấy Arsenal đã đá rất kém và không muốn điều đó tái diễn nữa. Tôi nói với ông ấy: “Nhưng Arsenal đã giành cúp mà”. Ông ấy trả lời: “Điều đó không quan trọng. Cúp thôi thì không đủ”.

“Tôi nghĩ người ta sẽ chỉ đánh giá đúng mực về Arsene khi ông ấy rời Arsenal”, Wilson nói. “Chúng ta đang may mắn vì được tận hưởng những gì ông ấy cống hiến. Bạn nghĩ đơn giản cứ mang những cầu thủ hay nhất về thì đội bóng sẽ thành công. Không phải vậy. Bạn cần người như Arsene làm việc”.

Nếu Mourinho không phải là HLV xuất sắc nhất thế giới thì tầm cỡ của ông cũng đủ để coi là tiêu biểu cho ranh giới giữa mối quan hệ cầu thủ và HLV. Ông chủ quán trò chuyện cùng nhà báo Phạm Tấn

Liệu Wenger có giải nghệ sau 20 năm tại vị ở Arsenal khi đã 66 tuổi? Wenger nói với Daily Mail: “Thỉnh thoảng, ý nghĩ đó thoáng qua đầu tôi, nhưng tồn tại không quá 5 giây, bởi tôi hơi hoảng loạn... Tôi đang tận tụy hơn bao giờ hết. Đó là cách bạn yêu những việc mình làm. Và tình yêu không nên bị hủy hoại bởi quãng thời gian mà bạn đã làm nó”.

Wenger tiết lộ gần đây rằng đã bất ngờ chạm mặt Ferguson: “Tôi nói, 'Thôi nào, ông về hưu thật ư?', Wenger kể lại. “Ông ấy nói đã cảm thấy đủ. Nhưng ông ấy có ngựa đua. Tôi thì không”.

Wenger không như Ferguson, người yêu thích đọc về lịch sử nội chiến Mỹ, yêu rượu vang, nghệ thuật quản lý hoặc đến nhà hát. Tất cả những gì Wenger có là hàng đống video các trận đấu trên chiếc giá tại nhà riêng. Bóng đá là khởi đầu và kết thúc trong thế giới của Wenger. Đó là lý do ông không dễ dàng chấp nhận từ bỏ.

Như Smith nói đầy súc tích: “Ông ấy là một con nghiện”. 

Gia Hưng
Theo Bleacher Report

Jose Mourinho: Sự nghiệp và sự báo thù

Vào đầu tháng 5/2015, Chelsea bỏ túi chức vô địch Premier League với chiến thắng tối thiểu 1-0 trước Crystal Palace. Đó không phải là một trận đấu hay, trong vài tháng, Chelsea đã tỏ ra kiệt sức, nặng nề và chỉ cán đích đầu tiên nhờ khoảng cách quá lớn mà họ tạo ra trước đó. Trận thắng Palace cũng là sự giải tỏa cho Mourinho, người có danh hiệu vô địch Anh thứ 3 với CLB (và cũng mới là danh hiệu thứ 5 trong lịch sử cả đội bóng).

Lúc đó, có lẽ không ai nhận ra những bước chạy về đích nặng nhọc của Chelsea là báo hiệu trước cho những khó khăn sắp tới. Chắc chắn không ai nghĩ rằng họ sẽ là đội ĐKVĐ có khởi đầu tồi tệ thứ 3 trong lịch sử ở mùa này.

Tâm trạng của Mourinho cũng lạ. Trong cuộc họp báo sau trận gặp Palace, ông không tỏ ra hân hoan, nhưng cũng không mệt mỏi. Trong ngày đăng quang, ông đã quyết định đưa ra một tuyên bố kỳ lạ: Cạnh khóe kình địch của ông là Pep Guardiola, HLV 44 tuổi được bổ nhiệm dẫn dắt Barcelona thay vì Mourinho năm 2008. Guardiola, một cựu cầu thủ Barca rất được yêu mến, lúc đó chưa có kinh nghiệm huấn luyện đỉnh cao, nhưng giành 3 chức vô địch La Liga và 2 danh hiệu Champions League trong 4 mùa giải tiếp theo ở Barca, với thứ bóng đá vừa đẹp mắt, vừa mang tính cách mạng.

“Với tôi”, Mourinho nói. “Tôi không phải là người thông minh nhất trong việc lựa chọn giải đấu và CLB để dẫn dắt. Tôi có thể chọn một CLB khác ở một nước khác, nơi vô địch dễ dàng hơn”. Ông không nêu tên Guardiola, nhưng ai cũng hiểu Mourinho muốn nói gì. Năm 2013, Guardiola đến với CLB là thế lực độc tôn ở Đức - Bayern Munich, và Mourinho hẳn cho rằng những danh hiệu của Pep ở đó không thể sánh được dù chỉ 1 chức vô địch Anh của ông.

“Tôi đã chấp nhận rủi ro”, Mourinho nói tiếp. “Tôi rất hạnh phúc vì đã giành thêm một danh hiệu Premier League nữa 10 năm sau (danh hiệu đầu tiên) trong nhiệm kỳ thứ hai với CLB. Tôi là nhà vô địch ở mọi đội bóng mà tôi đã dẫn dắt. Tôi tới Inter (Milan), Real Madrid và Chelsea. Mọi danh hiệu đều quan trọng. Vô địch ở Tây Ban Nha với 100 điểm trước Barcelona mạnh nhất từ trước tới giờ là một thành tựu lớn mà tôi rất thích thú. Có lẽ trong tương lai tôi phải thông minh hơn và lựa chọn một CLB khác ở một đất nước khác, nơi mà ai cũng có thể vô địch. Có thể tôi sẽ tới một quốc gia mà người giữ đồ cũng có thể làm HLV và vô địch. Có lẽ tôi cần thông minh hơn, nhưng tôi vẫn thích thú với những khó khăn này. Tôi nghĩ mình đang ở đúng chỗ. Tôi ở đây tới khi nào Abramovich yêu cầu tôi ra đi”.

Ngay cả theo tiêu chuẩn của Mourinho, những gì ông nói cũng thật lạ. Tại sao ai đó vừa vô địch lại đi bới móc một đối thủ cũ, vốn làm việc ở một đất nước khác? Câu cuối cùng cũng thật lạ: Ở đây cho tới khi Abramovich yêu cầu ông ra đi? Mourinho từng nói khi trở lại rằng ông muốn xây dựng một triều đại, một sự nghiệp lâu dài với thật nhiều danh hiệu. Ông cũng ký gia hạn hợp đồng thêm 4 năm vài tuần sau đó.

Không thuộc về Camp Nou
Giờ nghĩ lại, mọi chuyện có lý của nó. Càng về cuối mùa giải trước, Mourinho càng bị ám ảnh bởi Barcelona, và cụ thể là Guardiola và triết lý bóng đá ở Camp Nou. Mourinho từng là một người của Barca, nhưng bị ruồng bỏ. Ông từng làm việc với Louis van Gaal tại Catalunya những năm 1990, giai đoạn mà đội bóng tôi luyện nên những người định hình chiến thuật bóng đá hiện đại.

Mourinho đi xây dựng sự nghiệp riêng và thành công, nhưng khi ông muốn trở lại thì ông bị từ chối. Ông không phải là một cầu thủ ở đó, mà là một tay phiên dịch. Ông không thuộc về Camp Nou hay La Masia. Ông không tư duy giống họ. Ông không đặt câu hỏi làm sao để thắng cho đẹp mắt, mà chỉ làm sao để thắng. Dần dần, sự thực dụng và những thủ đoạn đã khiến ông trở thành tất cả những gì đối lập với Barcelona. Ông sẽ không làm như họ, sẽ làm theo cách của ông và chứng tỏ rằng ông đúng.

Van Gaal (trái), Ronald Koeman và Mourinho...


... Enrique, Mourinho và Guardiola thời ở Barca

Khi Louis van Gaal tới Barcelona năm 1997, đã dẫn dắt CLB lớn nhất Hà Lan Ajax 6 năm trước đó, ban đầu ông chỉ định làm công tác đào tạo trẻ, nhưng rồi nhanh chóng được yêu cầu thay thế Bobby Robson do thành tích bết bát của đội bóng ở La Liga. Mourinho vốn là người phiên dịch cho Robson ở Porto, nhưng đã gây ấn tượng với cựu HLV ĐT Anh nhờ hiểu biết bóng đá của ông và theo ông sang Tây Ban Nha làm phiên dịch kiêm trợ lý. Theo đề nghị của Robson, Van Gaal tiếp nhận Mourinho là “trợ lý thứ ba” của ông. Ở tuổi 34, đó là một bước tiến lớn, một dấu hiệu cho thấy ông được những HLV lớn nhất tôn trọng.

Mourinho là con nhà tông. Ông nội ông là chủ tịch Vitoria, một CLB có cỡ ở Setubal. Cha ông là một thủ môn, rồi HLV. Mourinho muốn thành cầu thủ, nhưng ở tuổi 24, sau 3 lần chơi ở các CLB nhỏ của Bồ Đào Nha, ông giải nghệ để chuyển hẳn sang làm HLV. Cha ông đã khiến Mourinho hiểu nghề HLV khắc nghiệt thế nào. Ông thường kể khi ông “9 hay 10 tuổi”, cha ông bị sa thải đúng vào ngày Giáng Sinh. Thực ra, điều đó xảy ra năm 1984, khi Mourinho 21 tuổi.

Mourinho sau đó theo học ở Instituto Superior de Educacao Fisica ở Lisbon, trường đại học thể thao hàng đầu Bồ Đào Nha, và chịu nhiều ảnh hưởng của giáo sư Manuel Sergio, người tin rằng kiến thức bóng đá là không đủ, mà một HLV còn phải là một nhà tâm lý học, một chuyên gia nói chuyện trước công chúng và những khoa học khác. Năm 1987, Mourinho rời trường và làm giáo viên thể dục một thời gian ở các trường tiểu học, chuyên giúp những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Jose Mourinho và bố, Mourinho Felix

Lúc còn nhỏ, Mourinho đã giúp bố chuẩn bị báo cáo điều tra đối thủ, tìm hiểu phong cách của họ và vạch ra phương án đối phó. Khi ông 28 tuổi, Vitoria de Setubal, CLB nơi cha ông đã chơi và huấn luyện, nhận ông vào làm HLV đội trẻ. Ông đóng vai trò tương tự ở Estrela de Amadora, rồi làm tuyển trạch viên ở Ovarense, 2 CLB nhỏ hơn của Bồ Đào Nha. Dần dần, năm 1992, ông có bước đột phá, được bổ nhiệm làm việc với Robson, người khi đó đang dẫn dắt Sporting Lisbon.

Robson, một người tự nhiên, cởi mở và hào phóng, đã không ngại trao đổi về chiến thuật với Mourinho, rồi họ cùng nhau tới Porto, rồi Barcelona, với Mourinho được trao thêm nhiều trách nhiệm hơn, từ chuẩn bị giáo án tập, hồ sơ về đối thủ cho tới phiên dịch.

Barcelona vào giữa những năm 1990 là một CLB rất đặc biệt, vì những con người ở đó. Trong thời gian Mourinho ở CLB, đó là nơi không chỉ sẽ đào tạo ra HLV Chelsea tương lai, mà cả HLV hiện giờ của Bayern Munich, Barcelona, Manchester United, Porto, PSV Eindhoven và Southampton. Càng đáng nói hơn, phong cách của họ không giống nhau, mỗi người một vẻ.

Trào lưu chính ở CLB vẫn là bóng đá tổng lực được Rinus Michels mang tới từ Ajax những năm 1970, nhấn mạnh vào kiểm soát bóng, đẩy cao đội hình và hoán đổi các vị trí trên sân. Khi Johan Cruyff trở thành HLV Barcelona năm 1988, ông gia cố thêm cho triết lý này, cho tới khi Louis van Gaal tới và thay đổi tất cả, biến Barca thành một đội bóng có phần cơ học và cứng nhắc. Đó có lẽ là cuộc hội thảo về chiến thuật bóng đá vĩ đại nhất trong lịch sử, với triết lý được chia sẻ từ Ajax tới Barcelona.

Lúc đó thì không ai chú ý, nhưng Mourinho chỉ là một kẻ chứng kiến bên lề. Ông không được chơi bóng ở Ajax hay Barcelona, nên dù phần lớn kinh nghiệm của ông ở bóng đá đỉnh cao là bên cạnh những nhà tư duy lớn của trường phái Barcajax, ông không chia sẻ lý tưởng của họ. Van Gaal ấn tượng với tư duy theo vị trí của Mourinho và cho phép ông đưa ra những lời khuyên chiến thuật trong giờ nghỉ và nắm đội ở các trận giao hữu. Khi ông ngày càng tự tin, Van Gaal nhận ra “một chàng trai trẻ ngạo mạn không coi trọng quyền lực từ trên, nhưng tôi thích điều đó ở anh ấy. Anh ấy không khúm núm, thường nêu ý kiến mâu thuẫn với tôi khi nghĩ tôi sai. Tôi muốn nghe những gì anh ấy nói và rốt cuộc lại nghe anh ấy nhiều hơn những trợ lý khác của tôi”.

Van Gaal và Michel, những người góp phần xây dựng nên triết lý Barcajax

“Mourinho biết trước trọng tài sẽ đuổi người”
Barcelona là trường đào tạo của Mourinho. Giai đoạn tiếp theo là thực hành. Sau một nhiệm kỳ ngắn ở Lisbon với Benfica, Mourinho được bổ nhiệm làm HLV Uniao de Leiria tháng 7/2001. Họ là một CLB nhỏ với ngân sách hạn hẹp, nhưng chơi thứ bóng đá phản công cực kỳ khó chịu của Mourinho và vươn lên vị trí thứ 3 vào tháng 1. Họ tụt lại vào cuối mùa, nhưng các CLB lớn của Bồ đã để mắt tới ông và tháng 1 sang năm, Mourinho được bổ nhiệm làm HLV Porto.

Chính ở Porto, những ý tưởng của Mourinho lần đầu được thử thách ở một sân chơi mà ông thấy hợp với tài năng của mình. Chính ở đó ông có được sự kiểm soát mà ông muốn, bắt đầu cạnh tranh cho các danh hiệu thay vì chỉ tránh rớt hạng. Ở Porto, Mourinho thay đổi đội hình tùy theo việc chơi ở trong nước hay Champions League, nhưng đó không phải điều quan trọng nhất.

“Ông ấy muốn chúng tôi đẩy rất cao đội hình”, Maniche, một tiền vệ của Mourinho khi đó, nói. “Ông ấy muốn đội bóng phản ứng nhanh khi mất bóng, để giành lại bóng ngay ở giữa sân. Áp lực này phải là từ cả đội bóng, chứ không chỉ 1-2 cầu thủ”. Nhưng điểm khác biệt tối quan trọng với trường phái Barcajax là việc cầm bóng không bao giờ quan trọng. “Bóng càng luẩn quẩn ở giữa sân”, Mourinho từng nói. “Càng có khả năng bị đối thủ cướp mất”. Điều đó sẽ trở thành quan điểm then chốt cho triết lý bóng đá của ông.

Mourinho luôn cho các cầu thủ của ông xem những bản nghiên cứu về đối thủ. “Một trong những khía cạnh quan trọng nhất về Jose, mà tôi ủng hộ, là các đội khác mới phải thay đổi, còn chúng tôi thì phải giữ bản sắc của mình”, Costinha, tiền vệ trụ của Mourinho ở Porto, nói. “Tất nhiên, ông ấy sẽ cho chúng tôi thông tin chi tiết về đội tôi sẽ gặp tiếp theo ở đầu tuần tập và chính xác hơn về các cầu thủ ở gần khu vực chúng tôi chơi nhất. Cầu thủ đó ra sao? Liệu anh ta có dễ dính thẻ? Anh ta hay di chuyển thế nào? Điều đó mới mẻ với chúng tôi thời bấy giờ, nhưng rất có ích và giúp chúng tôi chuẩn bị cho các trận đấu tốt hơn”.

Mourinho tỏ ra đặc biệt xuất sắc về chi tiết, trong việc phán đoán những kịch bản có thể xảy ra trong trận đấu. “Đôi khi có cảm giác ông ấy có thể nhìn thấy tương lai”, thủ môn Vitor Baia nói. “Tôi nhớ một sự kiện cụ thể ở Benfica, khi suốt tuần ông ấy đã chuẩn bị cho việc chúng tôi nên làm gì sau khi đã ghi bàn... Ông ấy nói với chúng tôi rằng (HLV Benfica Jose Antonio) Camacho sẽ thay người thế này và thay đổi chiến thuật của ông ấy, và mọi chuyện xảy ra đúng thế, nên chúng tôi biết trước và hoàn toàn chuẩn bị cho điều đó. Cũng ở trận đó, chúng tôi đã tập trước đá 10 người, vì Jose biết trọng tài sẽ không chịu được áp lực và sẽ rút thẻ đỏ ra. Điều đó cũng xảy ra đúng vậy... Nên chúng tôi biết phải làm gì và có một chiến thắng sít sao”.

Tới tận bây giờ Mourinho vẫn chuẩn bị sẵn sàng cho đội bóng của ông trước những kịch bản khác nhau. Khi Chelsea đánh bại Paris Saint Germain 2-0 ở Tứ kết Champions League 2014 chẳng hạn, John Terry tiết lộ rằng họ đã chuẩn bị cho nhiều phương án tỉ số khác nhau. Sự chuẩn bị cụ thể, vì thế, là cực kỳ quan trọng.

Một cách khác để Mourinho sẵn sàng cho những đội bóng của ông là về mặt tâm lý. “Các đối thủ sẽ làm phần việc của họ”, Maniche nói. “Và cuộc họp báo”. Khả năng gây tác động lên truyền thông luôn là điểm mạnh của Mourinho, chọc giận đối thủ, gây sức ép lên các trọng tài, nhưng đó cũng là con dao hai lưỡi, khi ông cũng làm chính các cầu thủ của mình trở nên căng thẳng. “Ông ấy có thể đùa cợt khi ở ngoài sân tập, nhưng tới lúc làm việc, ông ấy sẽ không biết thương xót”, Baia nói. “Chúng tôi chỉ tập một tiếng mỗi ngày, nhưng đó luôn là giờ đồng hồ căng thẳng nhất tôi phải trải qua”.

Baia nhấn mạnh khả năng xử lý những tính cách khác nhau của Mourinho. “Ông ấy biết sâu sắc mọi người tới mức ông có thể kiểm soát cảm xúc của chúng tôi trong từng tình huống”, anh nói. “Trong trường hợp của tôi, ông ấy sẽ vỗ lưng tôi và thế là tôi thấy phấn chấn lên hẳn. Tuy nhiên, có những cầu thủ cần được khen ngợi, được tạo động lực, và ông ấy biết ai cần điều đó”.

Mourinho vô địch Champions League 2004 cùng Porto

Tuy nhiên, câu chuyện như thế là chưa đầy đủ. Tháng 9/2002, Baia bị cấm tham gia các hoạt động của CLB 1 tháng sau một trận cãi nhau với Mourinho. Thủ môn này nói anh có “quan hệ tuyệt vời” với Mourinho sau nhiều năm làm việc, từ lúc Mourinho còn là trợ lý HLV. “Nhưng khi ông ấy tới Porto, ông ấy muốn thể hiện ai là ông chủ thực sự: bạn bè ngoài sân, cầu thủ trên sân. Chỉ phong độ là đáng kể, không phải các mối quan hệ”.

Porto giành chức vô địch Bồ Đào Nha với điểm số kỷ lục, Cúp quốc gia và UEFA Cup. Mùa sau đó họ bảo vệ thành công chức VĐQG và vô địch Champions League có lẽ là ấn tượng nhất của thời hiện đại. Năm 2004, Mourinho tiến lên một bước nữa: ông được bổ nhiệm dẫn dắt Chelsea.

Thù hận Barca
Bởi thành công tới gần như ngay lập tức, bởi sức hút đặc biệt mà Mourinho tạo ra ở Anh, nhiều người đã quên mất những tuần lễ đầu của ông tại Chelsea xảy ra nhiều nghi ngờ ra sao, ít ra là về mặt chiến thuật. Trong 6 trận đầu, Chelsea chỉ thủng lưới 1 bàn và kiếm được 14 điểm, nhưng họ cũng chỉ ghi có 6 bàn. Mourinho nói về tầm quan trọng của việc thực hành sự chuyển đổi tấn công-phòng ngự và ngược lại, cũng như về việc “nghỉ ngơi khi có bóng”, tức chuyền về phía sau để các cầu thủ hồi sức, nhưng nhìn chung, đó là một thứ bóng đá cực kỳ tẻ nhạt.

Trước Middlesbrough vào tháng 9/2004, ông chuyển đội hình sang 4-3-3, trở thành hình mẫu cho cả một thời đại mới ở Chelsea, và có thể nói là cả Premier League. Frank Lampard lùi lại đá như một tiền vệ con thoi, vai trò anh đóng rất xuất sắc, thể hiện qua 13 bàn ghi được mùa đó. Mourinho thậm chí còn thận trọng hơn khi ông còn ở Porto. Tới đây, một con đường khác, đối lập với mô hình Barcajax đã được định hình rõ ràng. Không phạm một sai lầm nào, Chelsea dễ dàng vô địch.

Vấn đề duy nhất là những nghi ngờ liên quan tới yêu cầu về bóng đá đẹp của ông chủ Roman Abramovich, vốn đã bỏ ra quá nhiều tiền cho dự án này. Mùa tiếp theo, Chelsea để thủng lưới nhiều hơn 7 bàn và có ít hơn 4 điểm, nhưng họ vẫn vô địch với một khoảng cách xa. Cùng lúc, những chỉ trích về lối đá quá thực dụng ngày càng dữ dội. Abramovich tỏ rõ sự không hài lòng. Ông muốn bóng đá đẹp hơn, và đã mua về thêm nhiều ngôi sao nữa.

Nhưng Mourinho lại không thấy ấn tượng. Những nỗ lực hòa nhập các chữ ký lớn nhất, bao gồm Andriy Shevchenko, không thành công. Mùa 2006-07, Chelsea vẫn vững vàng trong phòng ngự, nhưng thiếu sự sắc bén trong tấn công. Quan hệ giữa Mourinho và Abramovich ngày càng xấu đi, đạt tới điểm khủng hoảng ở trận bán kết lượt đi League Cup ở Wycombe. Sau khi đội hình với quá nhiều chấn thương của ông chơi vất vả trong trận hòa 1-1 với đội League Two (hạng Tư), Mourinho đã nổi cáu. Ông còn ở lại thêm 8 tháng nữa, nhưng cỗ máy khi đó đã hết năng lượng, bầu không khí đã nhiễm độc và tới cuối tháng 9/2007, ông ra đi.

Mùa Hè tiếp theo, Barcelona sa thải HLV của họ và đang tìm người thay thế. Txiki Begiristain, Giám đốc kỹ thuật của Barca, đã phỏng vấn Mourinho, thông báo với ông quyết định cuối cùng sẽ là của Cruyff, người không có vị trí chính thức nào ở CLB, nhưng là ông trùm của trường phái Barcajax, đồng thời là một nhân vật ảnh hưởng vô song ở văn phòng ban lãnh đạo Camp Nou. Mourinho, rất muốn gây ấn tượng, đã gọi cho Chủ tịch CLB Joan Laporta và xin được nói chuyện với Cruyff. Laporta đáp quyết định đã được đưa ra rồi: Barca lựa chọn HLV còn chưa có kinh nghiệm đỉnh cao Pep Guardiola. Mourinho nói với Laporta rằng ông đã phạm một sai lầm tệ hại.

Trong cuốn sách của mình, "Goal: The Ball Doesn’t Go in by Chance", Giám đốc điều hành Barcelona khi đó Ferran Soriano nói ban lãnh đạo đã đi tới chỗ lựa chọn giữa Mourinho và Guardiola. “Rõ ràng Mourinho là một HLV tuyệt vời, nhưng chúng tôi nghĩ Guardiola còn giỏi hơn”, Soriano nói. “Mourinho là một người chiến thắng, nhưng để chiến thắng, ông cần bảo đảm một mức độ căng thẳng dần sẽ trở thành vấn đề”.

Mourinho không bao giờ tha thứ cho Barcelona vì điều đó.

Triết lý phản Barcajax
Cũng mùa Hè đó, không lâu sau khi bị Barcelona từ chối, Mourinho tới Inter Milan. Như ở Chelsea, ông tập trung trước hết cho phòng ngự. Inter vô địch Italy trong 2 mùa đầu của ông, và mùa 2009-10, họ giành chức vô địch Champions League lần đầu tiên trong 45 năm.

Trận Chung kết, chiến thắng 2-0 trước Bayern Munich của Van Gaal, là rất thuyết phục, nhưng trận bán kết mới là điều khiến Mourinho tự hào nhất. Tháng 4/2010, Inter đã có một chiến thắng để đời trước Barcelona của Guardiola, nhà ĐKVĐ. Ở lượt đi tại Milan, Mourinho gặp may khi vụ núi lửa Eyjafjallajokull phun trào ở Iceland khiến Barca phải tới Milan bằng xe buýt, giải thích phần nào cho màn trình diễn nặng nề và thất bại 1-3 của họ.

Nhưng chính sào huyệt của đối thủ, Camp Nou, mới là nơi Mourinho có cuộc phục thù cực kỳ ngọt ngào, với Barcelona và Guardiola. Inter Milan mất một người vì thẻ đỏ ở phút 29, khiến đội bóng của Mourinho lại càng co cụm, với cả 10 cầu thủ trên sân đều đứng sau bóng. Hết lần này tới lần khác, Barca lao lên, nhưng vấp phải một hàng rào sọc xanh-đen không thể vượt qua.

Inter chỉ cầm bóng 19% thời gian và có 1 lần dứt điểm trong cả trận, Barcelona có 15, nhưng Inter chỉ thua 0-1 và giành quyền vào chung kết. Đó là một đòn đau giáng vào Barca và những giá trị của họ. Với Mourinho, đó không chỉ là chiến thắng ở một trận bán kết Champions League, đó là chiến thắng của những giá trị, triết lý và tư duy bóng đá mà ông theo đuổi, chống lại những kẻ hợm mình đã không chấp nhận ông.

Mourinho ăn mừng đầy phấn khích ở Camp Nou khi Inter vượt qua Barca ở Bán kết Champions League năm 2010

 

Nhưng ngay cả Inter hóa ra cũng chỉ là bước đệm. Luôn có cảm giác là Mourinho thích thú hơn ở Anh hay Tây Ban Nha. Đó là những nơi nhiều tiền bạc và quyền lực hơn, và quan trọng nhất, Tây Ban Nha là nơi đang có Barcelona và Guardiola.

Barca đã thống trị Tây Ban Nha dưới thời Guardiola, làm Chủ tịch Real Madrid Florentino Perez rất bực tức và giận dữ. Sau chiến thắng của Inter trước Barcelona, có vẻ như Mourinho là người duy nhất ở châu Âu đủ sức lật đổ Barcelona của Guardiola. Sự tuyệt vọng của Perez lớn tới mức ông chấp nhận hy sinh cả lối chơi và những giá trị hào nhoáng của Real Madrid để đổi lấy phong cách thực dụng xảo quyệt của Mourinho: Quyết định bổ nhiệm HLV người Bồ tại Bernabeu được công bố mùa Hè 2010.

Khi Madrid tới Camp Nou ngày 29/11, họ đang đứng đầu, hơn Barca 1 điểm. Đó là thời khắc Madrid đã chờ đợi từ lâu, thời khắc Mourinho cho thấy ông có thể lật đổ Guardiola. Kế hoạch của ông là làm lại điều đã làm 7 tháng trước, lùi sâu và chọc giận đối thủ. Nhưng Barcelona giờ đã khác, cơ động và tràn trề sinh lực hơn nhiều. Sau 14 phút, Barca dẫn 2-0. Mourinho buộc phải đẩy cao đội hình. Chung cuộc: Barca - Real 5-0.

Madrid chỉ thua thêm 3 trận nữa ở mùa đó, nhưng vẫn không đủ. Barca không chỉ vô địch La Liga mà cả Champions League, vượt qua chính Madrid ở bán kết. Trong cuốn sách tiểu sử Mourinho đầy tranh cãi và khá hằn học của Diego Torres, tác giả cho rằng chiến thuật tiêu cực của Real đã khiến một số cầu thủ trụ cột thất vọng (công bằng mà nói, cuốn sách có nhiều nguồn rất độc từ phòng thay đồ Bernabeu).

Torres cho rằng Mourinho ở Madrid không chỉ có động cơ là chiến thắng, điều vốn là mục tiêu duy nhất của ông ở những nơi khác, mà còn bị thôi thúc bởi khát khao thiết lập vị thế chiến lược gia bóng đá số 1 thế giới, một người tiên phong, một nhà hiền triết tối cao của chiến thuật bóng đá. Mourinho nói đi nói lại về trivote, tam giác những tiền vệ chơi quyết liệt, vào bóng không thương tiếc có thể giành lại bóng từ cao trên sân, đồng thời tạo ra một lá chắn không thể xâm phạm với hàng thủ. Ông dường như đang muốn “khai chi lập phái” cho một đường hướng chiến thuật của riêng mình, để sánh ngang với những Johan Cruyff, những Arrigo Sacchi.

Trận bán kết Champions League diễn ra trong bầu không khí đầy thù địch, nhưng trên sân thì lại trầm lắng hơn. Madrid chẳng làm gì ngoài phá lối chơi của đối phương. Rốt cuộc, cả hai trận đấu là một đội chuyền và đi bóng, trong khi đội kia kéo người và giẫm đạp. Đó là bóng tối và ánh sáng, bóng đá và phản bóng đá. Trong 17 trận của Mourinho gặp Barcelona khi ông dẫn dắt Madrid, đội bóng của ông phạm 346 lỗi, so với 220 của đối thủ.

Theo Torres, Mourinho vạch ra một kế hoạch đơn giản gồm 7 điểm để thắng những trận đấu lớn:
1) Đội phạm ít sai lầm hơn sẽ thắng trận.
2) Lợi thế thuộc về đội khiến đối thủ phạm nhiều sai lầm hơn.
3) Trên sân khách, thay vì chơi hay hơn đối thủ, tốt hơn là khiến họ phạm sai lầm.
4) Ai có bóng thì dễ phạm sai lầm.
5) Ai cầm bóng ít hơn thì ít khả năng phạm sai lầm hơn.
6) Ai có bóng thì phải sợ mất bóng.
7) Ai không có bóng vì thế sẽ mạnh hơn.

Đó không gì khác là một phản đề toàn diện của phong cách Barcajax.

Hội chứng mùa thứ 3
Sự chua cay trong mối quan hệ giữa Barca của Guardiola và Madrid của Mourinho tiếp tục ở mùa giải sau đó, điển hình là trận Barca-Madrid kết thúc với 2 thẻ đỏ trong giờ đá thêm và vụ móc mắt đáng xấu hổ của Mourinho với Tito Vilanova, trợ lý HLV Barca, một hành động hèn nhát sẽ còn để lại hậu quả lâu dài cho những ai tham gia.

Ngày 7/5/2013, khi mùa giải thất vọng của Madrid sắp kết thúc, Mourinho tới khách sạn Sheraton Madrid Mirasierra một mình để chuẩn bị cho một trận đấu ở Liga gặp Malaga. Ông không chịu đi cùng các cầu thủ vì cho rằng họ đã phản bội ông. Một nhóm ultra của Madrid, Ultras Sur, tự nhận là những CĐV Madrid nhiệt thành nhất, đợi Mourinho với một tấm băng-rôn bày tỏ sự ủng hộ với ông. Cuộc chiến giữa Mourinho và đội trưởng CLB khi đó Iker Casillas là gần như công khai.

Tối hôm đó, tin tức về việc Manchester United sẽ bổ nhiệm David Moyes thay thế Alex Ferguson được loan đi. Theo Diego Torres trong cuốn tiểu sử Mourinho nói trên, HLV của Madrid thất vọng. Ông tin rằng ông có quan hệ đặc biệt với Ferguson, nhưng HLV sắp giải nghệ của Man United thậm chí không thèm gọi hỏi ý kiến ông. Tối hôm đó, Mourinho liên tục kiểm tra tin tức xem có phải là nhầm lẫn không. Sáng hôm sau, ông gọi cho người đại diện của mình Jorge Mendes để xem có cách nào ngăn cản việc bổ nhiệm Moyes xảy ra không.

Dù Mourinho là bạn, Sir Alex lại chọn David Moyes

Ngày hôm sau, Mourinho khẳng định ông luôn có ý định quay lại Chelsea, rằng vợ ông muốn sống ở London. Có lẽ điều đó đúng, nhưng sự bực tức của Mourinho là không thể tránh khỏi, càng tệ hơn khi quyết định đó phần nào không liên quan tới bóng đá. “Một HLV Man United”, Sir Bobby Charlton, lại một mẫu Cruyff nữa ở Old Trafford, nói. “Không thể nào làm những gì như đã làm với Tito Vilanova… Mourinho là một HLV rất giỏi, nhưng tôi không thích”. Cùng lúc, những tuyên bố và hành động của ông gây ra nhiều xào xáo ở Madrid. “Vấn đề là”, Torres dẫn lời một lãnh đạo công ty Gestifute của Mendes. “Khi mọi chuyện không ổn với Mou, ông ấy không theo nguyên tắc của CLB, mà của chính ông ấy”.

Lúc đó, những lựa chọn của ông khá ít ỏi: ngoài Paris Saint Germain, Chelsea là CLB duy nhất ở đỉnh cao thực sự muốn có ông. Hơn thế, ông sẽ trở lại một đội bóng mà ông được yêu mến, và thậm chí là được các CĐV chấp nhận lối đá thực dụng tới tiêu cực của ông. Mùa Hè 2013, Mourinho tới Chelsea hứa hẹn một cuộc đoàn viên dịu ngọt, nhận mình là “người hạnh phúc”, thậm chí còn úp mở về một lối đá đẹp hơn, với những cầu thủ sáng tạo như Oscar và Eden Hazard.

Chelsea quả có đá điệu đà hơn, nhưng chỉ tới tháng 12, khi họ thua Sunderland ở Tứ kết League Cup. Sau trận đó, Mourinho tỏ ra mệt mỏi và chán nản, ông nói về việc trở lại với những gì cơ bản. Ông có 9 ngày trước khi Chelsea lại ra sân và đã làm đúng như thế, bắt đầu với trận hòa 0-0 không chút cảm xúc với Arsenal. Nhưng hiệu quả là miễn bàn: Chelsea chỉ thủng lưới 4 bàn và trải qua chuỗi 13 trận bất bại ở Premier League, dù cơ hội vô địch đã không còn.

Mùa tiếp theo, Chelsea đăng quang dễ dàng. Cứ mỗi vòng đấu trôi qua, họ lại càng tỏ ra chắc chắn sẽ giành cúp. Sự chú ý chuyển từ việc ai vô địch thành nhà vô địch nên chơi thế nào. “Tôi nghĩ câu hỏi đó là vô lý”, Jorge Costa, cựu cầu thủ Porto thời Mourinho hiện là HLV ĐT Gabon, nói. “Chiến thắng luôn là quan trọng nhất. Là cầu thủ, tôi muốn thắng. Là HLV, tôi cũng muốn thắng. Tôi không nghĩ có đội nào chơi hay hơn Chelsea mùa trước”.

Maniche đồng ý: “Những kẻ chỉ trích chẳng hiểu gì bóng đá. Arsenal có vẻ thích thú với một HLV không có danh hiệu, nhưng bạn sẽ thích ai hơn? Bạn cần chiến thắng, và để chiến thắng, bạn cần Mourinho”. Bản thân HLV người Bồ cũng luôn rõ các ưu tiên của ông: “Ngay cả những đứa trẻ cũng không chơi để thua cuộc. Bóng đá ở trình độ cao nhất thì đương nhiên càng thế”.

Nhưng trong dài hạn, đó hóa ra không phải là một triết lý chiến thắng. Đây mới là lần thứ 3 Mourinho bước vào một mùa giải thứ 3 với một đội bóng trong sự nghiệp cầm quân. Trong 2 lần trước, ở Chelsea lần đầu và ở Real Madrid, mọi việc đã nhanh chóng trở nên tệ hại.

Bela Guttmann, HLV huyền thoại người Hungary, là người đã nhận xét rằng “mùa giải thứ ba là sống còn”. Ông giải thích rằng sau 2 mùa giải, một HLV đã nói tất cả những gì phải nói, phong cách của ông ta đã định hình và trở nên dễ đoán, các cầu thủ không còn thấy sự mới mẻ, không còn thấy một động lực từ những thay đổi và sự tự mãn bắt đầu lan tràn. Đó là một hội chứng mà mọi HLV đều phải vượt qua và chỉ rất ít người, như Ferguson, vượt qua thành công”.

Muốn đến Man United vì Guardiola?
Có lẽ có một vấn đề đặc thù trong phương pháp của Mourinho là ông bào mòn cầu thủ quá nhanh. Ông tự nghĩ ra những âm mưu để khích lệ đội nhà, ông chửi bới và đấu đá với những HLV khác, tỏ ra nanh nọc trong những cuộc chiến thật ra không có thật mà chỉ do ông tưởng tượng ra. Dần dần, điều đó khiến các cầu thủ kiệt quệ về cảm xúc và tâm lý.

Ngay cả trước khi mùa giải này bắt đầu, trong chuyến du đấu Mỹ của Chelsea vào tháng 7, Mourinho có lẽ đã cảm thấy điều gì đó không đúng, cảm thấy sự thiếu khát khao và thấy một số trụ cột bắt đầu nghi ngờ ông. Khi Chelsea cứ vấp ngã hết lần này tới lần khác trong mùa giải, Mourinho lại giở trò quen thuộc. Ông khởi phát một vụ tranh cãi không bắt tay với HLV Arsenal Arsene Wenger. Ông rầy la công khai hai nhân viên y tế của CLB. Eva Carneiro, bác sĩ của đội, sau đó phải ra đi và kiện lại cả Chelsea lẫn Mourinho. Chỉ trong vài tuần, những tính toán quen thuộc của Mourinho phản tác dụng.

Vụ chỉ trích bác sĩ đã khởi nguồn cho cuộc khủng hoảng ở Chelsea

Các nhân viên y tế, do đặc thù nghề nghiệp, thường là những nhân vật rất quan trọng trong nội bộ đội bóng. Họ dành nhiều thời gian gặp gỡ và trao đổi với các cầu thủ, các cầu thủ tin tưởng họ. Một cầu thủ gặp vấn đề với bắp chân có thể không nói chuyện với HLV, mà với bác sĩ trước tiên. Trao đổi về chuyện riêng tư của cuộc sống cũng có thể là một phần của quá trình trị liệu, điều mà HLV, nhất là một HLV như Mourinho, có lẽ ít khi làm.

Sau hàng loạt kết quả tai họa và những màn trình diễn kém cỏi, cuộc khủng hoảng lên tới đỉnh điểm vào ngày 3/10, khi Chelsea thua Southampton 1-3. Dưới áp lực, Mourinho phản công. Ông có bài phát biểu dài 7 phút trên đài Sky: “Tôi muốn làm rõ… 1) Tôi không bỏ chạy; 2) Nếu CLB muốn tôi ra đi thì họ phải sa thải tôi vì tôi không chạy trốn khỏi trách nhiệm của mình, đội bóng của mình… 3) Còn quan trọng hơn điều thứ hai, tôi nghĩ đây là một khoảnh khắc trọng đại trong lịch sử CLB. Quý vị biết vì sao không? Nếu CLB sa thải tôi, họ sẽ sa thải HLV giỏi nhất mà đội bóng từng có. Và thông điệp ở đây là gì: lỗi là của HLV, không phải của các cầu thủ”.

Không ai hiểu thực sự Mourinho muốn nói gì. Bài độc thoại khá rối rắm, bao gồm cả những lời mỉa mai độc ác với trọng tài Bobby Madley và kêu gọi tất cả mọi người ở CLB “phải chịu trách nhiệm”. Bài diễn văn không có ích gì trong việc làm thay đổi các kết quả, và tình hình cứ ngày một tệ hại hơn. “Mourinho là một HLV tuyệt vời, nhưng sau 1 năm rưỡi, anh ta làm hỏng hết cầu thủ”, cựu HLV ĐT Anh Fabio Capello từng nói về Mourinho.

Chelsea đánh bại Aston Villa, nhưng rồi thua ở West Ham trong đó một cầu thủ của họ bị đuổi khỏi sân ngay trước giờ nghỉ. Mourinho tiến lại gần trọng tài Jon Moss, văng tục và chửi “đồ yếu ớt”, điều khiến Mou bị cấm chỉ đạo trận tiếp theo của Chelsea. Liệu đó là một phút bốc đồng ngớ ngẩn hay lại là một âm mưu nữa để tạo ra cảm giác tất cả chống lại ông? Không ai biết.

Ngày 17/12/2015, mọi chuyện đi tới kết thúc khi Mourinho trở lại từ một bữa tiệc Giáng sinh của CLB và gặp Eugene Tenenbaum, một giám đốc ở Chelsea và một trong những người thân cận nhất của Abramovich, đang đợi sẵn trong văn phòng của ông. 10 phút sau, Mourinho đã rời CLB “theo sự đồng thuận”. Giọt nước cuối cùng là thất bại dưới tay đội đầu bảng Leicester City, đội bóng đang dưới quyền dẫn dắt của Claudio Ranieri, chiến lược gia vui vẻ người Italy đã phải nhường chỗ cho Mourinho ở Chelsea năm 2004.

CĐV Chelsea cho rằng Hazard, Fabregas và Costa đã phản bội Mourinho

Sau trận đấu đó, Mourinho đã có một bài độc thoại nữa về những kẻ đã “phản bội” ông. Ông nói rõ việc các cầu thủ đã không tuân theo những chỉ dẫn phòng ngự ra sao. Ông khẳng định một cầu thủ đã tiết lộ đội hình xuất phát cho Porto trước khi họ gặp nhau ở Champions League vào đầu tháng 12, trong khi quan hệ của ông với nhiều trụ cột đổ vỡ công khai: Diego Costa ném chiếc áo dự bị của anh vào Mourinho sau khi không được vào sân ở trận gặp Tottenham, trong khi Eden Hazard tránh một cái ôm của ông khi anh rời sân ở Porto. Vào ngày Mourinho bị sa thải, giám đốc thể thao của Chelsea cũng nói đã có sự “bất hòa không thể hòa giải”.

Giờ tiếp theo sao đây? Mourinho đã nói muốn trở lại việc huấn luyện ngay lập tức và thậm chí khẳng định muốn một công việc khác ở Premier League. Van Gaal đang chịu nhiều áp lực ở Manchester United, và Mourinho có thể thay thế người thầy của mình. Rồi Guardiola đã tuyên bố sẽ rời Bayern cuối mùa này, với Manchester City nhiều khả năng là điểm đến tiếp theo. Điều này có thể làm sống lại mối kình địch cũ, ở hai CLB vốn không đội trời chung.

Bao năm qua, Mourinho luôn bị Guardiola ám ảnh

Nhưng Man United cần thận trọng. Trong 8 mùa giải sau khi nhận công việc ở Porto, Mourinho giành 6 chức VĐQG và 2 Champions Leagues. Nhưng từ khi tới Madrid năm 2010, ông chỉ có thêm 2 chức vô địch nữa. Rất ít HLV ngự trị ở đỉnh cao trong nhiều hơn một thập kỷ. Đó là một nghề nghiệp quá khắc nghiệt và đòi hỏi cao.

Những gì tốt đẹp nhất của Mourinho, vì thế, có thể đã ở sau lưng...

Theo Guardian

Nghệ thuật quản trị của Alex Ferguson: Beckham, Ronaldo, Cantona và những bí ẩn giờ mới kể

(Thethaovanhoa.vn) - Trước khi ra mắt cuốn sách "Leading" (Lãnh đạo) Sir Alex Ferguson đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với tờ The Telegraph. Ông tiết lộ lý do thật sự khiến mình quyết định giải nghệ, những bí mật về cách quản trị đội bóng có các ngôi sao như Cantona, Beckham hay Ronaldo; và cách giúp họ chiến đấu vì mình.
 

 Các CĐV Manchester United đã rất sốc khi kỉ nguyên của Sir Alex Ferguson đột ngột khép lại sau quyết định của ông thầy người Scotland. Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với tờ The Telegraph mới nhất, Ferguson tiết lộ lý do ông giải nghệ là vì người chị em gái song sinh với bà vợ Cathy của ông, Bridget Robertson, đã qua đời.

“Một đêm nọ, tôi thấy bà ấy (Cathy Ferguson) đang xem tivi, và rồi nhìn lên trần nhà. Tôi biết bà ấy đang cô độc”, Ferguson nói. “Bạn biết đấy, bà ấy và Bridge là chị em sinh đôi”. Năm 2002 ông Ferguson đã định giải nghệ nhưng sau khi nói chuyện với vợ, ông đã thay đổi quyết định. Lần này thì khác: “Lần này khi tôi nói quyết định sẽ về hưu với bà ấy, tôi không thấy bà ấy phản đối gì cả. Tôi biết bà ấy muốn tôi nghỉ ngơi”.

Bà  Bridget mất vào tháng 10/2012 khiến Alex Ferguson cảm thấy mình có lỗi với vợ, người vợ đã gắn bó với ông từ năm 1996 sau một lần gặp gỡ “bất thình lình” tại Glasgow. Trong cuốn tự truyện của mình, Sir Alex kể: “Bà ấy luôn đợi tôi. Kể cả khi tôi rời khỏi nhà lúc 2 hoặc 3 giờ sáng, Cathy cũng ở đó chờ tôi”. Lời đề tựa cuốn sách ấy, Ferguson viết: “Tặng Bridget – em gái của Cathy, người bạn cứng cỏi của tôi”.

Việc bà Bridget qua đời được đề cập như một chất xúc tác nhưng chỉ bây giờ Ferguson mới đề cập đến nó, rằng vì đặt mong muốn của bà Cathy lên hàng đầu, ông mới về hưu.

Nhiều người sẽ xúc động nếu biết Ferguson đã đặt yêu cầu của vợ lên trên tham vọng của bản thân mình sau 39 năm chung sống và cũng ước mọi chuyện sẽ diễn biến khác đi. “Fergie” đã trở thành biểu tượng của sự trường tồn. Từ khi ông rời bỏ sau chức vô địch Premier League lần thứ 13 vào tháng 5/2013, Manchester United vật lộn với những người kế vị. David Moyes chỉ tại vị được gần 1 năm và HLV người Hà Lan Louis van Gaal vẫn chưa thuyết phục được các CĐV Man United.

Chúng tôi đã nói chuyện tại nhà riêng của Ferguson ở Cheshire ngay trước khi ông tới dự đám tang của Nevile Nevile, cha của cặp cầu thủ anh em Gary và Phil. Khi các CĐV thấy Ferguson bước xuống xe hơi, đỗ dọc con phố, họ hét lên: “Cảm ơn, Sir Alex”, với tông giọng đầy biết ơn như thể ông đã tặng họ một món quà bất tử cho cuộc sống này.

Cái kết ở Manchester United
Nhớ lại khoảnh khắc chấm dứt 26 năm trị vì United, Ferguson nói: “Thậm chí khi tôi biết mình sẽ nghỉ ngơi, chúng tôi vẫn phải giải quyết một số vấn đề của đội bóng, với những cầu thủ mới tới. Như mọi thứ ở Manchester United, chiếc xe phải tiếp tục tiến lên. Không ai được phép tụt lại phía sau. Mọi người đều phải lạc quan về triển vọng tương lai”.

“Một khi đã ra quyết định rồi, tôi sẽ không bước vào như một ông già cục cằn chuẩn bị bỏ việc. Bố tôi bỏ công việc ở xưởng đóng tàu năm 65 tuổi, vì ông không thể theo đuổi nó ở tuổi  65. Thử thách trước mắt tôi lúc đó là giảng dạy bán thời gian ở Đại học Kinh doanh Havard. Sau đó tôi đóng vai trò như Giám đốc, đại sứ ở Man United; đảm nhiệm công việc ở UEFA, UNICEF. Tôi đi du lịch đây đó và rất thích xem đội bóng thi đấu”.

CĐV tri ân Ferguson

Chủ tịch của quỹ đầu tư tư nhân Sequoia Capital, Michael Moritz, nơi từng hợp tác với các công ty lớn như Apple, Cisco Systems, Google, Paypal và Youtube, viết về Ferguson: “Không nhiều Giám đốc điều hành ở thung lũng Silicon, có thể vì phần nhiều trong số họ là người trẻ (?), có thể điều chỉnh tông giọng của mình khéo léo như thế. Sir Alex có thể đồng thời đóng vai một người cổ vũ, người thuyết giảng tạo động lực, một bác sĩ tâm thần, một giáo sĩ, người lên dây đàn piano, một người chơi rối, một biên đạo múa, một giáo viên, một đao phủ phán xét và có quyền tối tượng…”

“Cá tính của các bạn, năng lượng của các bạn, khả năng ra quyết định của các bạn, khả năng quan sát của các bạn, khả năng giao tiếp của các bạn” tất cả kết hợp lại. Các bạn cần được sống và mọi người cần được khuyến khích, động viên. Họ cần một người sếp có thể tin tưởng”.

Bí mật của thành công
“Tôi không bao giờ sợ khi phải cố gắng làm việc. Tôi luôn luôn sẵn sàng mạo hiểm để thắng một trận bóng đá. Tôi cũng luôn khuyên những người trẻ tuổi như vậy. Tôi thật sự tin tưởng vào thế hệ trẻ. Tôi luôn tin tưởng và cố gắng đào tạo cầu thủ trẻ như đã làm ở Aberdeen hoặc St Mirren. Khi đến Man United, tôi cũng cố gắng làm như Matt Busby vào những năm 1950, bởi vì, không nghi ngờ gì nữa, nó chứng minh Manchester United có truyền thống phát triển cầu thủ trẻ trong hơn nửa thế kỉ”.

Ngọn lửa bên đường biên sân Old Trafford trong suốt 2 thập kỉ rưỡi đã phải trải qua thời gian tôi luyện ở vùng đóng tàu Govan, học nghề trong gian khổ ở Scotland trước khi chuyển tới miền Nam dẫn dắt Unted. “Nghề buôn bán có giúp ích tôi cho công việc sau này”, ông nói. “Bạn cố gắng giúp đỡ những người kém may mắn. Tôi không bao giờ tham gia vào các cuộc bãi công hoặc khuyến khích những người mới vào nghề tham gia đình công. Chúng tôi được trả lương. Nhưng một số người đã có con và được trả tiền mà không làm việc”.

“Tôi có bằng huấn luyện năm 24 tuổi. Vì thế khi bắt đầu hành nghề năm 32 tuổi, độ tuổi trẻ với một HLV, tôi đã sẵn sàng. Tôi có bằng cấp, tôi đã chơi bóng, tôi nghĩ mình có thể ra quyết định. Bạn phải luôn học hỏi để tồn tại”.

Vừa làm cầu thủ, Ferguson vừa sở hữu một quá rượu ở Glasgow. “Đó là việc kinh doanh khó khăn. Bạn thường xuyên bị cuốn vào những cuộc ẩu đả mỗi đêm thứ Bảy. Vì thế khi có cơ hội làm HLV, tôi nói: Tôi sẽ tới đó để chiến thắng, tôi sẽ thành công. Nỗi sợ hãi thất bại sau đó đến. Nhưng tôi có thể đi đâu được nữa? Trở lại quán rượu ư? Không bao giờ”.

Được giao vào tay một đội bóng nhỏ với các cầu thủ trung bình được trả tiền lương rất nhỏ giọt, Ferguson cho mọi người thấy ông là một kẻ bướng bỉnh bẩm sinh: “Ở Aberdeen, tôi nhận ra rằng một cá tính mạnh là xương sống giúp giải quyết các xung đột trong phòng thay đồ”. Manchester United trong thời kì Ferguson chứng kiến sự ra đời của rất nhiều chiến binh: Bryan Robson, Brian McClair, Mark Hughes, Steve Bruce, Paul Ince, Roy Keane. Vai trò thủ lĩnh của ông quá rõ ràng: “Một cá tính mạnh có thể giải quyết những vấn đề rắc rối. Họ hành động mạnh mẽ, quyết đoán, kiên định. Họ là những kẻ chiến thắng, đơn giản vậy thôi”.

Xuất thân từ tầng lớp lao động không phải bảo chứng cho thành công nhưng đôi khi cũng giúp Ferguson ít nhiều: “Khi bạn thấy những gã trai về nhà lúc 5, 6 giờ mỗi sáng sau khi nhậu xỉn, bạn phải làm gì đó. Hoàn cảnh ấy giúp bạn phát triển cá tính và biết cách đồng cảm. Cánh cửa luôn mở. Trong ngành đóng tàu, chúng tôi luôn bên nhau, trở về nhà cùng nhau”.

Những năm đỉnh cao sự nghiệp
Trong những năm đỉnh cao sự nghiệp, Ferguson phải làm việc với những triệu phú đá bóng và người của công chúng. David Beckham là biểu tượng chiến thắng của Man United cho đến khi danh tiếng của anh khiến mâu thuẫn giữa anh với HLV nổ ra. Ferguson bán Beckham đến Real Madrid vào năm 2003 nhưng hai người sau này vẫn là bạn bè.

“Bạn phải làm quen với những việc như vậy. Tôi không phiền khi phải thích nghi với những cá tính lớn. Bạn thường xuyên thấy Cristiano Ronaldo đứng trước gương trầm trồ về bản thân mình. Nhưng đó là một hư ảo tốt đẹp. Các cầu thủ Man United thường ném quần, giày, tất cả mọi thứ vào cậu ấy. Chưa bao giờ cậu ấy cáu về việc đó”.

“Họ cần chiến thắng, những cầu thủ của tôi: những chiến thắng giúp họ xây dựng cái tôi cá nhân. Bạn có thể thấy một cầu thủ đi xe Ferrari và nghĩ họ phải đi trên một chiếc xe đắt tiền thế làm gì? Nhưng họ phải sống như vậy. Họ sẽ không lái xe vào thị trấn khi đang đứng bét bảng xếp hạng hoặc họ bị loại khỏi đội hình thi đấu. Đôi khi chúng ta không thể phán xét như vậy được…”

Ferguson và thế hệ 1992

Eric Cantona là ngôi sao cũng từng mâu thuẫn với Ferguson và mối quan hệ của họ có cả lúc lãng mạn cũng như khi phải dùng đến roi sắt. “Tôi nói chuyện với Cantona thường xuyên. Cậu ấy thường xuyên bị coi thường và là một gã thú vị. Cậu ấy cần sự động viên và cần phát triển ở một CLB phù hợp. Và cậu ấy đã tới một CLB phù hợp. Trên sân tập, bạn không gặp một gram khó khăn nào với Cantona. Thỉnh thoảng bạn thấy cậu ấy đến sân tập với bộ dạng cau có và bạn tự hỏi “Nó làm sao thế?”. Nhưng sau khi khởi động xong, tất cả lại ổn hết”.

“Ronaldo lại là một trường hợp khác: rất tuyệt vời, một chú nhóc hay ho. Cậu ấy thật sự là một nhà thể thao nghiêm túc”.

Nguyên tắc quản lý đầu tiên của Ferguson là lòng tin. Từ cả hai phía. “Việc bạn cần làm trong quản lý là phải tin tưởng mọi người, tin vô điều kiện. Bạn phải khiến họ thoải mái chiến đấu vì bạn và dù thế nào, ở đâu, họ cũng sẽ ở bên bạn”.

“Bạn phải hy sinh vì họ: “Nhìn này, tôi ở đây vì một nguyên do. Tôi muốn giúp đỡ cậu phát triển tốt nhất có thể. Trở thành một con người tử tế. Giúp cậu kiếm hàng đống tiền”. Tôi nghĩ mình đã làm khá tốt ở Manchester United. Họ là những cầu thủ của tôi. Họ giúp tôi thành công. Tôi cảm kích lòng trung thành của họ”.

Máy sấy tóc
Ferguson luôn duy trì thói quen bùng nổ giận dữ khi cần, nhưng cố gắng tiết chế nó. Người ta gọi ông là “Máy sấy tóc”. “Tôi phải mang cái biệt danh ngu ngốc đó trong thời gian dài. Nhưng các cầu thủ không sợ tôi. Chẳng có cậu học trò nào của tôi vào sân đá bóng với nỗi sợ hãi. Họ tận hưởng bóng đá. Họ luôn phiêu lưu, có cái tôi của mình. Đó là câu trả lời. Không có gì sai nếu vứt bỏ sự yếu đuối vì một nguyên do đúng đắn. Để cho các bạn hiểu rằng Chúng tôi là Manchester United. Chúng tôi không nỗ lực vì những thứ vô nghĩa”.

“Chúng tôi thường nói với nhau: Không ai đến trước cửa cho bạn tiền. Bạn phải bước ra khỏi cánh cửa và đi kiếm tiền. Bạn phải tiếp tục chạy trên sân bóng và chiến thắng với mục tiêu kiếm tiền cho bản thân mình”.

Ferguson đánh hơi được sự trì trệ. Ông nói với tôi: “Bạn phải nhạy bén. Đừng chỉ nghĩ đến quá khứ. Ngày mai là một ngày khác. Tôi đã nói với học trò mình rất nhiều lần: Các anh có bao nhiêu tấm huy chương rồi? Có bao nhiêu người trong số các anh có 9 cái? Khi có 9 cái rồi, hãy cố gắng có cái thứ 10, các anh sẽ đi vào lịch sử đội bóng này”.

Ferguson và chức vô địch Champions League 1999

Giải nghệ khiến ông cảm thấy mình phải học cách “giao tiếp với cấp trên”, các ông chủ, những chủ tịch và những giám đốc điều hành: “Đó là những thứ tôi cần phải học sớm hơn để tống khứ những suy nghĩ dạng như “tôi sẽ thống trị thế giới với cách hành xử này”, “tôi có thể tự mình làm được”, “tôi không cần các anh”. Tôi đã sai. Giá trị của giao tiếp là bất tận. Những người làm cỏ, nhân viên phòng giặt là, phòng pha trà cũng có giá trị của họ. Họ là hậu phương vững chắc cho bạn”.

Các bài nói chuyện với đội bóng không cần rườm rà, nhưng phải có “chất”, có tác dụng cộng hưởng. Nó là đặc sản của những nhà cầm quân vĩ đại quốc tịch Scotland: Busby, Jock Stein và Bill Shankly. “Ngắn gọn thôi”, Ferguson nói. “Hãy đi vào vấn đề chính. Hãy khiến họ sục sôi”.

Gia Hưng
Theo The Telegraph